Perikelen op zee

Piraterij: Oost-Afrika is uit, Zuidoost-Azië is in

Waar is het nu gevaarlijk op zee? Deze drie graphics brengen de piratenwereld in kaart.

Foto ANP

Het blijft een gevaar dat tot de verbeelding spreekt: piraterij. Eeuwenlang azen piratenschepen al op handelswaar, maar nu hebben handelsschepen over de hele wereld vooral last van gewapende criminelen die de beman ning in gijzeling nemen en losgeld eisen.

En daarom doen reders en andere maritieme partijen een oproep aan de Tweede Kamer om gewapende beveiliging aan boord van schepen toe te staan. Door gewapende particulieren op schepen onder Nederlandse vlag te accepteren, wil het kabinet het zogeheten geweldsmonopolie van de staat loslaten. De meerderheid van de Kamer, waaronder de PvdA, stemde hier in april 2014 echter tegen. De PvdA vindt het meesturen van particulieren aan boord van koopvaardijschepen een te drastische stap. In juni zal de Kamer de zaak bespreken.

Het ging er de afgelopen jaren vooral in Somalië flink aan toe, maar tegenwoordig is Azië een stuk gevaarlijker. Dat blijkt uit een in januari verschenen rapport van anti-misdaadorganisatie ICC.

Drie graphics die de piratenwereld van nu in kaart brengen:

1. Wie werd overvallen, en waar?

Somalië staat bekend om zijn piraterij, maar het afgelopen jaar waren er volgens ICC geen incidenten met Somalische piraten. Opvallend: bijna de helft van de aanvallen vond plaats in Indonesië, ondanks eerder genomen maatregelen van het land tegen piraterij:

Beelden van Nederlandse mariniers die in 2010 een Duits schip bevrijdden dat was gekaapt door Somalische piraten:

De slachtoffers waren vooral schepen uit de Marshalleilanden. Ook schepen uit Panama en Singapore werden vaak getroffen door piratenaanvallen:


In 2015 was één Nederlands schip, de Indian Dawn, het slachtoffer van een beroving in Indonesië. In het jaar daarvoor waren dat er meer:

2. Hoe vonden de overvallen plaats?

Piraten gebruikten in 2008 vaak geweren, maar in de jaren daarna werden die minder gebruikt. Het aantal overvallen met messen en overige wapens bleef in deze periode ongeveer gelijk:

3. Wat voor soort boten werden aangevallen? En wanneer?

Bijna alle aangevallen boten waren transportschepen. In 2015 werd enkel één passagiersschip overvallen. Maar juist voor transportschepen is een kaping erg kostbaar, zegt verzekeraar Aon in een verklaring:

“Bevrachters zien extra kosten op zich afkomen in verband met de huur van het schip gedurende deze periode, zonder dat ze extra inkomsten ontvangen. Ladingeigenaren lopen het risico dat hun contracten worden geannuleerd vanwege de vertraging”.

Rudi Buis van het Verbond van Verzekeraars sluit zich hier bij aan:

“Bij een incident is er veel schade en heeft het zeer veel impact op de direct betrokkenen en hun omgeving. Alleen al daarom is dit nog altijd een belangrijk thema, ook voor transportverzekeraars. Daarom ook hebben wij eerder deze maand een open brief in het FD van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders medeondertekend”.

Een trailer van Captain Philips, een film met Tom Hanks. De film vertelt het waargebeurde verhaal van een gekaapt Amerikaans schip:

Op dit moment verzekeren veel schepen hun bemanning tegen het betalen van losgeld, zegt Martijn van Dinther van Aon:

“Elke dag sluiten we wel van dat soort verzekeringen af. De premie hangt af de route van het schip, en hoe gevaarlijk het in dat gebied is”.

Wereldwijd lopen de kosten van piraterij op tot in de miljarden euro’s. Bedrijven moeten beveiliging regelen, lopen vertraging op of in enkele gevallen moet er voor miljoenen euro’s aan losgeld worden betaald. Met name mei en juni waren gevaarlijke maanden voor schepen op zee:


De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) ziet dat steeds meer internationale schepen hun private beveiliging aan boord goed hebben geregeld.  Dat verklaart volgens hen (deels) de afname van het aantal piratenaanvallen. De KVNR is er echter nog niet gerust op:

“Het aantal aanvallen is misschien wel minder geworden, maar het gevaar is nog niet weg. De piraterij verplaatst zich nu naar andere gebieden”.

Update 16:22 uur. Het standpunt van de Tweede Kamer over het toestaan van private beveiliging aan boord van schepen is aan de tweede alinea toegevoegd.