Het boek komt de iPad weer aflossen

Drie jaar geleden verving het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam boeken voor iPads. Nu komen de boeken toch terug. 

Foto´s David van Dam

Drie meisjes uit de bovenbouw van het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam lopen door de school met rode rozen. Die gaan ze uitdelen in de klassen voor Valentijnsdag. 

Op een school waar de hele onderbouw op iPads werkt, had je toch ook digitale rozen kunnen

Floris van Rossum (12), eerste klas, uit Berkel en Rodenrijs

„Op de basisschool moest ik naar de mediatheek om iets op te zoeken, nu kan ik alles vinden om mijn tablet. Op de eerste dag op het gymnasium kregen we een lijst van apps die je op de tablet moest zetten; 25 waren gratis, voor drie moest je betalen. Dus dat viel reuze mee.

„Niet altijd alles werkt op de tablet. Dan wil je bijvoorbeeld een tekst afspelen en dat lukt dan niet. Dat is soms frustrerend. Bij rekenen was er ook een hoop gedoe, zo werden goede antwoorden door de digitale methode ten onrechte fout gerekend.”

uitdelen? „Nee, échte rozen”, zegt een van de meisjes. Ze is niet gecharmeerd van de iPads. „Die arme kinderen uit de onderbouw”, zegt ze. „Je zal maar de hele dag op een tablet moeten werken. Daar krijg je toch hoofdpijn van?”  

Het Erasmiaans Gymnasium ging drie jaar geleden met de brugklassers helemaal over op leren via de tablet. Boeken bleven in de kast. Onlangs heeft de school het digitaal leren geëvalueerd. Docenten, leerlingen én ouders hebben er een enquête over ingevuld. Wie had verwacht dat alle leerlingen zouden juichen over die fijne iPad, komt bedrogen uit. De uitkomsten waren niet enkel positief. Het resultaat: de boeken komen weer deels uit de kast.

De iPad verdwijnt niet, benadrukt rector Jacques van Hoof. „We nemen nu het beste uit twee werelden en combineren de tablet met het boek.”

En dat werkt goed, zegt hij. Het voornaamste probleem van het werken met alleen de iPad is dat vrijwel alle boeken „letterlijk achter glas staan”; boeken verschijnen als pdf-bestand op de tablet. Dat betekende dat leerlingen op hun scherm continu moesten wisselen tussen tekst- en werkboek. Van Hoof: „Ze zaten te swipen, scrollen, zoeken en bladeren en waren het overzicht dan kwijt.” Daarom hebben de scholieren bij een deel van de vakken nu weer hun papieren werkboek voor zich liggen.

Weinig interactief

Een ander nadeel van de pdf-boeken is dat ze weinig interactief zijn. Er staan zelden linkjes of filmpjes in de teksten. En als dat wel zo is, dan werken ze geregeld niet.

Nog een nadeel: „Je kunt niet de hoofdstukken die je belangrijk vindt aanvinken en de rest onzichtbaar maken”, zegt conrector Ank Groenendijk-Kars, tevens docent Frans. „En dat zou ik

Thijs Geuzinge (14), derde klas, uit Berkel en Rodenrijs

„De iPad is echt een verrijking. Alles wat je nodig hebt, zit in deze tablet. Alles wat ik wil weten, kan ik zo opzoeken. Helaas werken niet alle apps altijd even goed, dat is wel jammer.

„Er zijn kinderen die zich wel snel laten afleiden door de tablet. Ze kijken filmpjes, gamen of chatten. Ik begrijp dat niet, je mist belangrijke lesstof en als de docent de les moet onderbreken omdat iemand niet oplet, hebben wij daar ook last van. Veel van die chatgesprekjes gaan bovendien nergens over. Dan staat er: hoi, hallo, hoe gaat het?”

wel graag willen; sommige leerlingen leren zó snel. Voor hen zou ik heel specifiek stof willen selecteren. Maar dat gaat niet. En het is ook niet mogelijk materiaal uit voorgaande jaren er met één druk op de knop bij te pakken.”

Wie levert de boeken op de iPads? Dat doen dezelfde uitgevers die ook de traditionele schoolboeken maken. „En die beloven steeds een hoop verbetering”, zegt rector Van Hoof. „Maar er gebeurt niets. Tot onze grote frustratie.”

Grote uitgeverijen als Malmberg en Noordhoff zeggen desgevraagd dat ze veel investeren in de ontwikkeling van digitale leermiddelen met bijvoorbeeld interactieve opdrachten. Een woordvoerder van Malmberg wijst erop dat scholen deze laatste edities vaak nog niet in huis hebben omdat ze hun huidige methodes eerst moeten afschrijven. Het kan soms nog jaren duren voor ze weer geld vrij hebben voor de aanschaf van iets nieuws.

Methodes crashen

Volgens rector Van Hoof kan zijn gymnasium de digitale methodes wél elk jaar vervangen,

omdat de school de uitgevers per leerling per jaar betaalt. Maar telkens de methode door een nieuwe versie vervangen, heeft volgens hem weinig zin. De verbeteringen zijn slechts beperkt.

Terug naar het Erasmiaans. Leerlingen uit de onderbouw sommen nog een paar nadelen op. Soms crashen methodes, zegt Thijs Geuzinge (14 jaar) uit de derde klas. Of onderdelen werken niet. „En dan lukt het afspelen van een verhaaltje niet.” 

Bovendien zijn sommige boeken niet te lezen via een app (als pdf) maar via een site. „En dan verspringt de site op je iPad als je naar beneden scrollt”, zegt hij. „Dat leidt tot frustratie.”

De iPad leidt scholieren bovendien wel eens af, vertelt Xanne van Meijbeek (14 jaar), ook uit de

Xanne van Meijbeek (14), derde klas, uit Poortugaal

„Ik vind het fijn dat je niet met een zware tas met boeken hoeft te slepen. Je hebt je iPad en daar staat alles op. Zo kun je dus ook nooit lesmateriaal vergeten. Soms maak ik aantekeningen liever op papier dan op de tablet. Als de docent snel praat bijvoorbeeld, anders houd ik het niet bij.

„Als ik woordjes leer, doe ik dat vaak ook op een blaadje. Want als ik mijn hand op de iPad houd om een rij met woordjes niet te zien, verspringt het scherm. Heel irritant.”

 

derde klas. De jongens zitten vaak te gamen, de meisjes chatten liever. „Overigens zijn docenten heel streng, dus je loopt het risico de klas uitgestuurd te worden.”

Maar het is niet alleen kommer en kwel met de iPads. „We zijn er ook heel gelukkig mee”, zegt rector Van Hoof. „En de leerlingen ook.” Want je kunt er ook een hoop leuke, innovatieve leerzame dingen mee doen, zegt hij, die echt een toevoeging zijn.

Zo zijn er docenten die gebruik maken van online quizzen om te zien of leerlingen de stof begrijpen. Of neem de leerkracht Spaans die leerlingen via een app teksten laat inspreken die ze dan kunnen doorsturen naar de docent. „De mogelijkheden zijn eindeloos.”

Superleuke dingen

Thijs Geuzinge en Xanne van Meijbeek zouden ondanks „wat nadelen”, niet zonder hun tablet les willen krijgen. Xanne laat „superleuke” dingen zien op haar iPad. Zoals een spelletje dat ze

bij het vak scheikunde mochten spelen om de elementen te leren. Ze sleept de letters ‘Ca’ naar een icoontje met een mondje waar het woord calcium bij staat. Of een filmpje, dat ze maakte voor het vak aardrijkskunde. Ze toont zelfgemaakte graphics en ingesproken teksten. En daarna drukt ze op een link en wijst ze naar mijnen aan de andere kant van de wereld. „Gewoon met Streetview, 360 graden rond.”

Thijs vindt het ook heel fijn om aantekeningen te maken op zijn iPad via de app Notability. „Ik tik lekker snel weg op de tablet.” Al vinden niet alle docenten dat goed, zegt hij. „Van sommige leerkrachten moet je aantekeningen maken omdat dat beter is voor je handschrift. En je zou het beter onthouden, maar daar heb ik geen last van.”

Uit de onlangs gehouden enquête van de school bleek niet dat kinderen meer fysieke klachten kregen van het gebruik van de iPad. De meeste vonden het zelfs prettiger werken dan een boek, omdat je het scherm kunt kantelen en dus niet je hoofd helemaal naar beneden laat hangen, zegt Van Hoof.

De leerlingen uit de bovenbouw die met de rozen op de gang staan, zijn toch blij dat zij de dans met de iPads zijn ontsprongen. „Moet je zo’n ding ook telkens opladen, hoop gedoe”, zegt de een.

En nu moeten ze weer door met het bezorgen van de rozen. Aan eentje hangt een briefje. Er staat op: „Jouw mooie gezicht lijkt op een balk met een stoplicht.”