Opinie

Yoga verovert de podiumkunsten: een dubieuze trend

Dit stukje gaat verrassend genoeg over yoga. Je zou denken dat yoga en podiumkunst weinig met elkaar te maken hebben, maar niets blijkt minder waar. Zo brengt Bos Theaterproducties vanaf deze week de voorstelling Chakra’s en Chardonnay, over de ijdele yogamaster Yan en de twee vrouwen tussen wie zijn ego klemzit. Bos Producties belooft een ‘hilarische toneelkomedie’, en de pr-afdeling benadrukt de actualiteit van het onderwerp, daar ‘steeds meer mensen in Nederland aan yoga doen’. Vervolgens viel mijn oog, terwijl ik bladerde door het programmaboekje van de Robeco zomerconcerten in het Concertgebouw, op een heus ‘yoga-concert’: Yoga in Concert, met zangeres/harpiste Iris Kroes. Uit de promotekst: ‘Kroes’ stem voert je dieper mee in je flow.’ Daar werd ik van binnen even heel stil van.

Beide initiatieven geven een haast onmerkbare maar zorgelijke verschuiving weer. Kunst als consumptiegoed, vooruit, die praktijk is allang een feit, en niet per se altijd even afschuwwekkend. Kunst als lifestyle is altijd nog beter dan helemaal geen kunst. Maar hier is de lifestyle leidend en past de kunst zich aan. Een toneelproductie wordt gemaakt ‘omdat veel mensen in Nederland aan yoga doen’. De stem van een zangeres wordt ingezet ‘om je dieper mee te voeren in je flow’. Hoe zou Kroes het vinden, dat haar artistieke talent instrumenteel wordt gemaakt bij een sportlesje, een hobby? En Bos Theaterproducties zet de volgende dubieuze stap richting volledige segregeerd ‘doelgroeptoneel’ – er is al toneel voor senioren, jonge vaders en vrouwen in de overgang.

Het is niet a priori slecht om met voorstellingen tenminste deels aan te willen sluiten bij de belevingswereld van het publiek – in het diversiteitsdebat zijn herkenning en representatie heel valide argumenten – en financieel gezien is het voor vrije producenten vaak bittere noodzaak. Maar dat veel mensen ‘ergens aan doen’, is wel een heel mager artistiek uitgangspunt. Dan kun je ook een voorstelling maken over slapen. Daarbij, ik kan het niet helpen, vind ik het duizelingwekkend decadent om een westerse hipsterhobby tot toneelthema te willen verheffen. Waar is het dilemma, het conflict, de hoger-dan-alledaagse relevantie? Idealiter maak je geen toneel over ‘iets wat mensen aanspreekt’, maar vertel je iets waardevols en belangrijks, en probeer je daarmee zoveel mogelijk mensen aan te spreken.

Namasté.