De strijd in en rond Syrië escaleert

Turkije is begonnen met beschietingen van Koerdische rebellen. Tegelijkertijd vliegen Rusland en het Westen elkaar in de haren.

Koerdische strijdster tijdens een demonstratie tegen de Turkse regering op de Turks-Syrische grens. Foto Rodi Said/Reuters
Koerdische strijdster tijdens een demonstratie tegen de Turkse regering op de Turks-Syrische grens. Foto Rodi Said/Reuters

De Syrische oorlog lijkt alleen maar te escaleren, in weerwil van de wapenstilstand die vorige week is gesloten in München.

Het Turkse leger beschiet sinds zaterdag Koerdische milities die oprukken in het noorden van Syrië. Tegelijkertijd heeft de Saoedische luchtmacht vliegtuigen naar de Turkse basis Incirlik gestuurd om mee te doen aan de strijd tegen de terreurgroep Islamitische Staat (IS) in Syrië. Mogelijk zet Saoedi-Arabië later ook grondtroepen in, wellicht samen met de Turken, maar daarover is nog geen besluit gevallen.

Russische gevechtsvliegtuigen hebben vanochtend een ziekenhuis van Artsen Zonder Grenzen in Noord-Syrië gebombardeerd, aldus het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. De hulporganisatie spreekt van een „moedwillige” aanval, waarbij negen doden zijn gevallen.

„De verwoesting van dit ziekenhuis berooft 40.000 mensen van zorg.”

Het Syrische regime zegt dat Turkije al troepen naar Syrië heeft gestuurd, het heeft een klacht ingediend bij de VN over deze „schending van soevereiniteit”. De Turkse militairen zouden deel uitmaken van een groep van honderd strijders in pick-uptrucks met zware machinegeweren, die vanuit Turkije de Syrische grens over zijn gestoken om rebellen te bevoorraden. Turkije ontkent troepen naar Syrië te hebben gestuurd en zegt dat ook niet te overwegen.

De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben Turkije opgeroepen om de beschietingen van de Koerdische milities te staken. Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) verklaarde namens het Nederlandse EU-voorzitterschap: „We hebben een plan voor het staken van de vijandelijkheden en daar moeten we ons aan houden.” Daarmee doelde hij op het akkoord van München.

Maar ook de grote jaarlijkse internationale veiligheidsconferentie in München dit weekend, waar tientallen presidenten, premiers en ministers bijeen waren, is er niet in geslaagd de vredesinitiatieven een nieuwe impuls te geven. Het verrassende Syrië-akkoord dat donderdag voor aanvang van de conferentie werd bereikt, dreigt een dode letter te blijven. Zaterdag kwam het tot een ongewoon harde confrontatie, met name tussen de westerse landen en Rusland. De Russische premier Medvedev zinspeelde zelfs openlijk op een nieuwe Koude Oorlog in Europa.

Aan de oorlog in Syrië lijkt geen einde te komen. Wat is er nu precies aan de hand? Lees hier de tien vragen over Syrië die je niet durfde te stellen

Dit weekend had president Obama ook telefonisch contact met zijn Russische ambtgenoot Poetin. Ze namen zich voor nauwer samen te werken bij de uitvoering van het Syrië-akkoord van donderdag. Op grond van de deal zou humanitaire hulp op gang moeten komen en vanaf eind volgende week zouden de wapenen deels moeten rusten.

Het Turkse leger probeert met de dit weekend begonnen beschietingen te voorkomen dat Syrisch-Koerdische milities verenigd in de YPG, die samenwerken met de Turks-Koerdische terreurbeweging PKK, een belangrijk deel van het grensgebied met Turkije veroveren. Dat grensgebied is belangrijk als corridor waarlangs de door Turkije gesteunde oppositie tegen het regime van de Syrische president Assad wordt bevoorraad.

Bron: The Slatest/Reuters/Wikimedia/Institute for the Study of War


De Koerdische YPG heeft aan weerszijden van deze corridor van de Turkse grens richting Aleppo, regio’s in handen en wil die aaneensluiten. De afgelopen weken veroverde de YPG dorpen dichtbij de Turkse grens. De milities naderen ook de stad Azaz die een belangrijke rol speelt in het grensverkeer met Turkije en waar de afgelopen weken opnieuw duizenden Syriërs naartoe zijn gevlucht.

Formeel zijn de Turks-Koerdische PKK en de YPG verschillende organisaties. Volgens Turkije zijn het echter communicerende vaten. Behalve hun ideologie zouden ze wapens en strijders delen. De PKK geldt internationaal als verboden terreurorganisatie. De YPG niet. Daardoor voelen onder meer de VS zich vrij om met de YPG samen te werken in de strijd tegen IS – tot frustratie van de Turken.

Onder druk van westerse bondgenoten gedoogde Turkije tot nu toe knarsetandend de opmars van de YPG. De Turkse regering waarschuwde echter keer op keer militair te zullen reageren als de YPG zich ten westen van de rivier de Eufraat zou wagen, zoals vorige week gebeurde.