Opnieuw dreun voor Keniazaak bij Strafhof

Oude getuigenissen mogen niet worden gebruiken. Aanklager komt met lege handen te staan.

Vicepresident William Ruto.
Vicepresident William Ruto. Simon Maina/AFP

Aanklager Fatou Bensouda van het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft opnieuw een dreun te incasseren gekregen. Vrijdag bepaalden rechters van het Hof dat vijf getuigenissen tegen vicepresident William Ruto van Kenia en radiojournalist Joshua arap Sang niet gebruikt mogen worden.

Voor Bensouda is het nu heel moeilijk geworden nog afdoende bewijzen op tafel te leggen om Ruto en Sang veroordeeld te krijgen. De prestigieuze Keniazaak dreigt daarmee in een totale desillusie voor het Strafhof te eindigen. Eind 2014 moest het proces tegen president Uhuru Kenyatta al worden stilgelegd omdat Bensouda de bewijsvoering niet rond kreeg. Sinds zijn inwerkingtreding in 2002 heeft het Strafhof nog maar twee (Congolese) krijgsheren veroordeeld tot gevangenisstraffen.

De Keniaanse zaken draaien om verkiezingsgeweld dat het land eind 2007, begin 2008 teisterde. Daarbij vielen naar schatting 1.200 doden. Kenyatta en Ruto waren destijds elkaars politieke tegenstanders en ze zouden het geweld hebben georganiseerd. In de aanloop naar de presidentsverkiezingen in maart 2013 sloten ze vervolgens een coalitie. Sindsdien werken ze samen in het frustreren van de rechtsgang.

Het verzet van Kenia bestaat uit het achterhouden van informatie, maar volgens de aanklager ook uit het omkopen, intimideren en bedreigen van getuigen en slachtoffers. Wegens dergelijke praktijken vaardigde het Strafhof in 2013 en 2015 arrestatiebevelen uit tegen een oud-journalist en twee advocaten. Ze worden ervan beschuldigd onder andere geld en baantjes te hebben aangeboden aan getuigen om zich terug te trekken of verklaringen te wijzigen.

Toestemming

Om niet met lege handen te komen staan, vroeg aanklager Bensouda het Strafhof vorig jaar eerder al in de onderzoeksfase afgelegde verklaringen toe te laten in het proces. Die toestemming kreeg ze. Maar in hoger beroep, ingesteld door de verdediging van Ruto en Sang, bijt ze nu alsnog in het stof.

De vijf rechters, die vrijdag unaniem oordeelden, beroepen zich op juridisch-formele gronden. In november 2013 legden de lidstaten van het Strafhof vast in de spelregels dat eerder afgelegde verklaringen mogen worden ingebracht. Maar het proces tegen Ruto en Sang begon eerder, op 10 september 2013. De statutenwijziging mag niet met terugwerkende kracht worden toegepast, is het oordeel. Dat zou een eerlijk proces in de weg staan.

Heeft Bensouda nu nog voldoende munitie over? Veel waarnemers betwijfelen dat. In Kenia is de afgelopen maanden volop gebeden voor Ruto en Sang. Het Strafhof heeft dat Godsvertrouwen niet beschaamd. „Hallelujaaaaaaaaaaaa. God is goed. Dank u wel, mijn advocaten. Dank u, Kenianen”, reageerde Sang op Facebook.