Gegraveerde kogels, voor in de schoolboeken

Je kunt je afvragen wie een slechter politicus is, de voorzitter van de afdeling Katwijk van de PvdA, ene Willem den Hertog, of de landelijke voorzitter van die partij, Hans Spekman. Die eerste stapte afgelopen week schielijk op, Spekman is voor zover bekend nog steeds in functie. En toch: wat die Katwijkse advocaat deed – Wilders zei dat op een eventuele kogel voor hem ‘PvdA’ zou staan, waarop Den Hertog twitterde dat er ‘van het dankbare Nederlandse volk’ op zou moeten staan – is dat nu echt zo’n doodzonde? Hij werd per onmiddellijk de laan uitgestuurd, maar zeg je daarmee als partij niet: ‘Ho ho, de enige die over kogels mag praten is Geert Wilders, ja?’

‘Ja, wij wéten dat hij een Uzi heeft, maar de PvdA vecht uitsluitend met proppenschieters.’

Het kán bijna niet mooier: de PvdA probeert moreel de overhand op Wilders te krijgen en hij hoeft niet eens een goede tegenactie te bedenken, vanuit een perifeer PvdA-gewest wordt het perfecte eigen doelpunt geplaatst. Tot zover de festiviteiten voor het zeventigjarig jubileum. Een scenarioschrijver verzint het niet.

Als die afdelingsvoorzitter moest aftreden vanwege een paar domme tweets, moet Spekman misschien ook maar aftreden vanwege een extreem dom interview.

Het was de auteur duidelijk niet te doen om een mooi gesprek over de verworvenheden van de sociaal-democratie en zeventig jaar partijgeschiedenis, maar dat is zijn recht, een professioneel politicus houdt daar rekening mee. In plaats daarvan stapelt Spekman de ene larmoyante quote op de andere. De kop: ‘Er heeft altijd twijfel bestaan over de PvdA.’ Partijvoorzitter viert 70-jarig jubileum: ‘Aan ons heeft altijd een luchtje gezeten.’ Hartelijk gefeliciteerd! Noem mij ouderwets, maar boven zo’n stuk moet natuurlijk gewoon ‘Wij zijn de beste’ staan. Iets dat je er liever niet boven ziet staan: niet zeggen.

‘Wilders is een gevaar voor de democratie’, meent Spekman. Je ziet hem staan, in het clubhuis. De hele middag hebben ze vergeefs naar iets beters gezocht voor op het spandoek, maar ja, thuis staan de piepers op, morgenochtend is die demo, dus om half zes hakt hij de knoop door: ‘Oké, doe dat dan maar: Wilders is een gevaar voor de democratie.’ Halverwege ‘gevaar’ begint iemand enorm te gapen.

Een politicus met ruim twee keer zoveel zetels in de peilingen als de één na grootste en bijna vijf keer zoveel als de Partij van de Arbeid is ‘een gevaar voor de democratie’. Dan definieer je ‘democratie’ dus als: het stelsel waarin wij al zeventig jaar een sleutelpositie bekleden en dat onder onze handen implodeert. Ja, daar is Wilders inderdaad een gevaar voor.

Als de PVV na de verkiezingen buitenspel wordt gezet komt er een ‘revolte’, heeft Wilders gezegd. Spekman vindt dat politiek en journalistiek daar ‘veel te nuchter’ op hebben gereageerd. Nuchter? Antoniemen voor nuchter: emotioneel, aangeschoten, bezopen, kachel, zat. Zelf zou ik nog toevoegen: geëxalteerd. ‘Laconiek’ bedoelde hij misschien? Of weet hij het verschil niet?

En dan die ‘geest uit de fles.’ ‘De geest moet terug in de fles, en daar heeft Wilders een rol in,’ zegt Spekman. Wat zou hij bedoelen met die geest? Ideeën en opvattingen, onlustgevoelens en woede? Wat het precies mag zijn dat eenderde van de bevolking vertegenwoordigt, het hoort thuis in een fles, met een kurk erop. Meent de voorzitter van een volkspartij. Wat er ook gebeurt, hou die geest in die fles! Als je je oor tegen de fles houdt hoor je een vaag gezoem, en dat interpreteer je dan. Je bent wel eens in de verleiding om de kurk eraf te halen, Maar Doe Dat Nooit! Levensgevaarlijk!

Hier, voor de zekerheid nog een draadcapsule.

Als ik een docent Public Relations was, knipte ik dit interview uit en bewaarde ik het zorgvuldig.