De echte Morse

Inspecteur Morse, de hoofdpersoon van de Britse televisieserie die liep van 1987 tot 2000, was een kenner van cryptogrammen en andere puzzels, wat hem in de strijd met de misdaad vaak van pas kwam. In een van de afleveringen zei hij tegen zijn assistent: „Lewis, dat ik dat niet eerder heb gezien! Swanpole is een anagram van S.O. Pawlen. Dat betekent dat de verdwenen zwerver de broer is van de priester die zich van het dak heeft gestort.” Zo werden moorden in Oxford opgelost, ten minste op de televisie.

De schepper van de figuur Morse, de schrijver Colin Dexter, was een begaafd maker van cryptogrammen, net als zijn vriend Sir Jeremy Morse. Veel van de figuren in zijn boeken noemde Dexter naar makers en oplossers van puzzels en zijn inspecteur Morse noemde hij naar eigen zeggen naar de intelligentste man die hij ooit ontmoet had.

Jeremy Morse, die vorige week donderdag overleed, was van 1977 tot 1993 president van Lloyds Bank, die hij door voorzichtig beleid tot grote welstand bracht. In de necrologieën las ik dat hij niet gouverneur van de Bank of England werd omdat hij misschien teveel Keynesiaanse sympathieën had naar de zin van premier Thatcher. In de jaren dat hij de baas was van de bank was er het Lloyds Bank Masters, een jaarlijks open toernooi waarin veel Engelse schakers hun eerste grootmeesternorm scoorden.

Als partijschaker was Morse niet bijzonder sterk; hij was in de eerste plaats - niet verwonderlijk voor een puzzelkoning - probleemcomponist, vooral componist van tweezetten. Zijn boek Chess Problems: Tasks and Records wordt beschouwd als een standaardwerk op een gebied waar ik een leek ben.

Als classicus schreef hij over de dichter Horatius en als jonge man zei hij dat het zijn hoogste ambitie was om dichter te worden. Ik vraag me af of er nog steeds zulke beschaafde bankiers bestaan.

De opgave van deze week is een tweezet van Sir Jeremy, maar de partij hieronder heeft niets met hem te maken. Hoogstens kun je zeggen dat die met een probleemzet wordt besloten.

Arty Timofeev - Urii Eliseev, Moskou Open 2016

1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 d6 6. Lg5 e6 7. Dd2 a6 8. 0-0-0 Ld7 9. f4 b5 10. Lxf6 gxf6 11. Kb1 Db6 12. Pxc6 Lxc6 13. f5 b4 14. Pe2 e5 Het pionoffer aannemen met 14...Lxe4 liep in het verleden slecht af. 15. Pg3 h5 16. Lc4 h4 17. Pf1 Lxe4 18. De2 Lxf5 19. Pe3 Wit heeft ruim compensatie voor de twee geofferde pionnen. 19...Le6 Eliseev is koppig. Twee jaar geleden had hij dit ook tegen Alexander Grisjtsjoek, die 20. Df3 speelde en won. 20. Pd5 Lxd5 21. Lxd5 Tc8 22. Dg4 Tc7 23. Thf1 Th6 24. Tf3 h3 25. Tg3 a5 26. a4 Df2 27. Lb3 f5 28. Dg8 hxg2 29. Tg7 Tf6 30. Th7 d5 Voorzichtig. Na 30...Df1 31. Th8 Dxd1+ 32. Ka2 heeft wit een winnende aanval. 31. Th8 Dc5 32. Dxg2 d4 Zwart heeft een imposante pionnenmassa, maar de onveilige positie van zijn koning is belangrijker. 33. Dg7 Tcc6 34. Ka2 Tce6 35. Tg1 Th6 36. Tg5 Txh8 37. Dxh8 Th6 38. Dg8 Tf6 39. Tg7 De7 40. h4 f4 Een wedloop. Beiden gaan een tweede dame halen. 41. h5 f3 Straks blijkt dat eerst 41...d3 42. cxd3 en pas dan 42...f3 sterker was. 42. h6 f2 43. h7 f1D 44. h8D d3 45. Tg1 Want nu hoeft wit zwarts pion niet te nemen. Na 45. cxd3 Dxd3 zou zwart tegenspel hebben. 45...Df3 46. Tg3 Dc6 47. Txd3 Tg6 Na 47...e4 of 47...Td6 zou het nog een gevecht zijn, maar nu is het op slag uit. 48. Dxe5

Zie diagram

Zwart gaf op.