Amsterdamse buschauffeur eist einde aan cash

Na een aantal ernstige incidenten willen de chauffeurs van het GVB dat contant geld binnen een week wordt verbannen.

Nog een jaar rondrijden met contant geld op de bus? Dat is veel te lang. Amsterdamse buschauffeurs eisten vrijdagmorgen tijdens een wilde staking dat ze vóór 15 april verlost worden van hun geldlade. De belofte die burgemeester Van der Laan ’s ochtends deed – „voor het eind van het jaar cashloos rijden” – wordt verwelkomd op het eindpunt Buikslotermeerplein, Amsterdam Noord, maar over de termijn waarop zijn ze niet te spreken bij het chauffeurskeetje. „Voor 15 april, anders gaat de zaak plat”, zegt een lijvige buschauffeur.

Aanleiding voor de actie van vrijdag is een reeks overvallen op bussen. De afgelopen maanden werden vooral in Noord, maar ook in andere delen van de stad, chauffeurs onder bedreiging van wapens gedwongen geld en bezittingen af te geven. Woensdagavond werd een chauffeur van lijn 33 in Noord bedreigd door twee gemaskerde mannen met een mes. Een derde man stond op de uitkijk. De buschauffeur wilde net in zijn bus stappen, toen de twee mannen zijn tas met de geldlade opeisten.

De overval was een verschrikkelijke domper, zegt een woordvoerder van vervoersbedrijf GVB. „De dag ervoor had de politie juist een jongen aangehouden die in januari een chauffeur had beroofd. En dan komt ’s avonds dit nieuws er overheen.”

De overval in januari trok veel aandacht doordat de overvaller met een shotgun (of iets wat daar op leek) de bus in stapte. De politie liet op tv beelden zien van de beveiligingscamera in de bus. Op de Volendammerweg, in alle vroegte, doet de chauffeur de deur open. Een jongen komt binnen met een capuchon over zijn hoofd en een sjaal voor zijn gezicht. Hij laadt – klik-klak – een geweer door en beveelt de chauffeur alle geld, zijn tas en zijn telefoon af te geven.

De politie hield dinsdag een vijftienjarige jongen aan die wordt verdacht van het plegen van twee overvallen op GVB-bussen in Noord, waaronder deze.

Volgens de chauffeurs op het Buikslotermeerplein hebben de overvallen voor veel verslagenheid onder het GVB-personeel gezorgd. De overvallen chauffeurs – de laatste kreeg vrijdag bezoek van burgemeester Van der Laan – zijn nog niet teruggekeerd op de bus, of rijden wel weer, maar dan in gezelschap van instructeurs.

„We hebben allemaal wel iets meegemaakt”, zegt de lijvige chauffeur. „En waar gaat het om? Om een paar tientjes misschien.” Hij denkt dat de overvallers wel eens zouden kunnen zijn uitgeweken van winkels naar de bus – waar in tegenstelling tot de meeste trams maar één personeelslid op rijdt. Beveiliging is geen serieuze optie, zegt een jongere collega. „Het zou niet helpen als we een knuppel onder onze stoel meenemen.” Er is wel een noodknop op het dashboard van de chauffeur. „Die druk je in als je denkt dat het weer veilig is”, zegt de lijvige chauffeur. „Als je weer durft adem te halen.”

De woordvoerder van het GVB, die spreekt van „een aantal verschrikkelijke incidenten”, zegt dat de directie al langer bezig is het contante geld uit de bus te bannen. Vrijdag werd direct besloten op de bus geen dagkaarten of kinderkaarten meer te verkopen. Alleen de goedkoopste kaartjes zijn nog verkrijgbaar – vooral toeristen kopen die. „We willen de hoeveelheid geld bij de chauffeur minimaliseren om criminelen geen reden te geven hem te overvallen.”

Er worden automaten geplaatst bij de halte. Helemaal zonder kaartverkoop zal de bus niet worden, denkt de woordvoerder. „Je moet passagiers een alternatief bieden voor de ov-chipkaart. Anders kan dat ook weer tot agressie leiden.” Hij onderstreept dat de veiligheid van het openbaar vervoer in Amsterdam de laatste jaren alleen maar is toegenomen. Hij zegt ook dat de vakbonden geen ultimatum hebben gesteld.