Mooie cijfers in onzekere tijden

De Nederlandse economie presteerde het laatste kwartaal van vorig jaar redelijk, blijkt uit cijfers van het CBS. Ondertussen is er onrust op de internationale financiële markten. Hoe lang blijft het goed gaan?

De ‘dubbele dip’ van de crisis met licht herstel in 2011 en groei in 2015  
De ‘dubbele dip’ van de crisis met licht herstel in 2011 en groei in 2015
 

Te midden van de onrust op de financiële markten over wat de wereld economisch te wachten staat, komen er nog steeds aardige cijfers over hoe de economie het hééft gedaan. De Nederlandse economie presteerde in het laatste kwartaal van vorig jaar redelijk, blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) donderdag presenteerde.

Het bruto binnenlands product (bbp) steeg met 0,3 procent ten opzichte van het afgelopen kwartaal. Dat is een hoger percentage dan in de twee teleurstellende kwartalen daarvoor (beide 0,1 procent groei), maar lager dan in hetzelfde kwartaal in 2014 (0,9 procent).

Peter-Hein van Mulligen, de hoofdeconoom van het CBS, sprak bij de presentatie van de cijfers van „solide groei”. Het effect van de groeivertraging in China en elders en de dalingen van de beurzen is volgens Van Mulligen „nog niet te zien in de economische cijfers”.

De export, waardoor Nederland verbonden is met de wereld, blijft op peil. Gunstig is dat de goederenexport in het vierde kwartaal steeg met 0,6 procent, nadat de groei daarvan in het derde kwartaal was stilgevallen. Onder meer de uitvoer van chemische producten nam toe. In heel 2015 steeg de export van goederen en diensten met 4,2 procent – een mooi cijfer.

Maar hoe lang blijft het goed gaan? Van Mulligen zei dat het effect van de „donkere wolken” in de wereldeconomie misschien wél in de bbp-cijfers over het eerste kwartaal van 2015 te zien zullen zijn.

Een veeg teken is dat de zogeheten ‘exportradar’ van het CBS, waarin de omstandigheden voor de uitvoer worden gepeild, in februari een slechter beeld laat zien dan in januari. De Duitse industrieproductie, waaraan ook Nederlandse bedrijven veel verdienen, daalt door de afnemende vraag uit China en andere opkomende landen. „Wordt vervolgd”, aldus Van Mulligen.

2 procent niet gehaald

In totaal groeide het bbp in 2015 met 1,9 procent – lager dan het Centraal Planbureau, De Nederlandsche Bank en commerciële banken eerder hadden voorspeld: 2 procent, of nog meer.

Wat is er in de tussentijd gebeurd? De belangrijkste rem op de groei was het besluit van het kabinet om de gasproductie in Groningen terug te schroeven. De Raad van State oordeelde in november dat hooguit 27 miljard kuub aardgas per jaar mag worden gewonnen. In 2013 ging het nog om 48 miljard kuub. Nu moet Nederland gas importeren en verdient het niet meer aan de export. „Corrigeer je voor dit effect, dan was de groei in 2015 2,3 procent geweest. Oftewel de sterkste groei sinds de crisis”, zei Van Mulligen.

Toch kwam er, ook los van het gaseffect, in de tweede helft van 2015 vertraging in het economisch herstel. In het voorjaar werd de toename van de consumptie nog alom bejubeld: de extra binnenlandse vraag maakte Nederland minder afhankelijk van de grillen van de wereldeconomie. Maar de consumptie van huishoudens viel in het derde kwartaal stil, om in het vierde kwartaal een daling in te zetten (minus 0,1). Van Mulligen weet dit vooral aan het warme weer in november en december. Consumenten verbruikten minder energie (wat onder consumptie valt) en ook „viel de verkoop van winterjassen tegen”.

Het laat zien dat de binnenlandse vraag in Nederland nog altijd wankel is. Consumenten blijven voorzichtig. „We kochten minder schoenen en minder fietsen, maar wel meer meubels”, zei Van Mulligen.

Dat laatste is niet toevallig. Want de aantrekkende woningmarkt is een van de redenen dat de economie groeit. De woninginvesteringen liggen nu 18 procent hoger dan een jaar eerder. De bouwsector groeide in 2015 met 8 procent.

Werkloosheid hardnekkig

Het beste nieuws van het CBS gaat over de arbeidsmarkt. Het aantal banen nam in het vierde kwartaal toe met 48.000, de grootste groei sinds begin 2011. Toch daalde de werkloosheid maar licht in het vierde kwartaal, met 5.000 tot in totaal 600.000. Volgens Van Mulligen komt dit omdat ook het aantal werkzoekenden toeneemt. Ouderen moeten langer doorwerken en steeds meer vrouwen melden zich op de arbeidsmarkt.

In heel 2015 daalde de werkloosheid van 7,1 tot 6,7 procent. Daarmee zit Nederland wel onder het gemiddelde in de eurozone van ruim 10 procent.