Laat de coalitie Aleppo vallen?

Meerdere bondgenoten van de VS trekken het Amerikaanse leiderschap in de Syrië-oorlog in twijfel. Blijven ze toekijken terwijl Aleppo dreigt te vallen?

Binnenbanden, die door migranten als reddingsboei worden gebruikt op een strand inNoordwest-Turkije.Foto Ozan Kose/AFP
Binnenbanden, die door migranten als reddingsboei worden gebruikt op een strand inNoordwest-Turkije.Foto Ozan Kose/AFP

Onder leiding van de Verenigde Staten werd donderdag in München een wanhopige poging gedaan om de Syrische vredesbesprekingen te reanimeren. Maar de bijeenkomst van de Internationale Steungroep voor Syrië, die bestaat uit alle buitenlandse spelers in het conflict, waaronder Rusland, Iran, Turkije en Saoedi-Arabië, leek bij voorbaat kansloos. Terwijl de VS blijven roepen dat er alleen een politieke oplossing is voor het conflict, heeft Rusland met groot militair machtsvertoon het initiatief gegrepen.

De frustratie bij de bondgenoten van de Syrische oppositie over het gebrek aan Amerikaanse daadkracht kookte deze week over. Terwijl het Syrische regime met dank aan zware Russische bombardementen oprukt rond Aleppo, trokken leden van de internationale coalitie het Amerikaanse leiderschap in twijfel. „We hebben niet het gevoel dat er een sterke betrokkenheid is”, verklaarde de afzwaaiende Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius.

Humanitaire corridor

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry probeerde Rusland in München over te halen tot een wapenstilstand en een humanitaire corridor om de honderdduizenden uitgehongerde burgers in belegerde steden te helpen. Zijn Russische collega Sergej Lavrov zei dat Moskou al een „concreet voorstel” had gedaan voor een bestand dat 1 maart moet ingaan. Maar leden van de coalitie vermoeden een tactische zet van Moskou.

Kerry wordt door de Russen „aan het lijntje gehouden”, zei een anonieme diplomaat tegen persbureau Reuters, zodat ze ondertussen hun werkelijke doel kunnen verwezenlijken: het regime helpen terrein te winnen en de gematigde oppositie een beslissende klap toebrengen. De Russische luchtaanvallen dreigen alle internationale inspanningen van de afgelopen jaren teniet te doen, zoals Syrische rebellen trainen en civiele projecten in bevrijde gebieden financieren.

Aleppo speelt een centrale rol in de opstand tegen het regime Assad. Het is de grootste stad van het land, die al jaren voor de helft in handen is van de rebellen. „Het lot van Aleppo zal in belangrijke mate het lot van Syrië, de uitkomst van [de vredesbesprekingen in] Genève, en de duur van de Russische militaire campagne bepalen”, zei Elena Suponina tegen Reuters. Zij is Midden-Oostenanalist van het Russische Instituut voor Strategische Studies dat het Kremlin adviseert.

De vraag is of Turkije en Saoedi-Arabië – de belangrijkste bondgenoten van de oppositie – werkeloos blijven toekijken terwijl Aleppo dreigt te worden ingenomen. De Turkse president Erdogan herhaalde gisteren zijn oproep voor de instelling van een no-flyzone boven Noord-Syrië, volgens hem de beste manier om een veilige haven te creëren voor rebellen en vluchtelingen. Dit is een oud plan dat nooit veel enthousiasme heeft gewekt in de VS. Want dat kan leiden tot een directe confrontatie met Assad en zijn bondgenoten.

Saoedi-Arabië heeft voorgesteld om grondtroepen te sturen naar Syrië. Formeel is het idee dat de Saoedische militairen worden ingezet in de strijd tegen de terreurbeweging Islamitische Staat (IS). Maar het lijkt een voorwendsel voor een interventie ter ondersteuning van de rebellen. Turkse functionarissen waren onlangs in Riad om het plan te bespreken. Ook Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten hebben aangeboden troepen te sturen.

Tête-à-tête in de zijlijn

Het Saoedische voorstel werd donderdag besproken op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel, waar 49 ministers van Defensie van de internationale coalitie bijeen waren om te praten over het opvoeren van de strijd tegen IS. In de zijlijn was er een tête-à-tête tussen de Amerikaanse minister van Defensie Ash Carter en zijn Saoedische collega Mohammed bin Salman. Carter verwelkomde vooraf de „sterke bijdrage” van de Saoediërs, maar zei dat er ook andere manieren zijn waarop ze kunnen bijdragen aan de strijd tegen IS.

De Saoediërs zeggen dat het plan alleen doorgaat met Amerikaanse goedkeuring. Maar de VS maken zich zorgen over de haalbaarheid ervan. Saoedi-Arabië heeft ook troepen in Jemen, en die interventie verloopt niet voorspoedig. De plannen zijn nog vaag. Maar voor de meeste opties is ondersteuning nodig van de Amerikanen, en dat lijkt onwaarschijnlijk.

Het zou een enorme escalatie van de oorlog betekenen, met het risico op directe confrontaties met Iraanse troepen en de Russische luchtmacht. President Obama heeft de afgelopen jaren juist geprobeerd te voorkomen dat de VS het Syrische wespennest in worden getrokken.

De commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde zei spottend dat de Saoediërs niet de moed hebben om het plan door te zetten.

„Ze zeggen dat ze troepen zullen sturen, maar ik denk niet dat ze dat durven”, zei generaal Mohammad Ali Jafar volgens het Iraanse persbureau Fars News. „Als ze het doen, dan zullen ze worden verslagen. Het is zelfmoord.”

Dit is waar de Russische bommen vallen. Beweeg over het NRC-logo voor legenda:

Lees ook: Het Kremlin neemt de Syrische burgerdoden voor lief