Kan ‘Lehman’ zich herhalen?

De nervositeit onder beleggers doet steeds meer denken aan 2008. Want juist de aversie tegen financiële aandelen groeit.

Een bankmedewerker bij de hoofdvestiging van Lehman Brothers in New York op 15 september 2008. Het faillissement van de bank werd een symbool voor de kredietcrisis.
Een bankmedewerker bij de hoofdvestiging van Lehman Brothers in New York op 15 september 2008. Het faillissement van de bank werd een symbool voor de kredietcrisis. Foto David Goldman / The New York Times

Alsof ze giftig zijn. Ook donderdag dumpten beleggers weer massaal hun aandelen van banken en verzekeraars, net zoals ze de rest van de week deden. Dat gebeurde in Nederland en in de rest van de wereld. In Duitsland, Frankrijk, Italië, de VS. De beurzen als geheel kleurden rood. Maar beleggers leken aandelen van financiële instellingen nog het meest van allemaal te vrezen.

In Nederland gingen vrijwel alle financiële instellingen onderuit. ING, Aegon. Alleen de koers van ABN Amro bleef vlak. Maar die was in de afgelopen dagen al fors gedaald. Een aandeel is nu zo’n 17 euro waard. Minder dan de prijs waartegen ze vorig jaar werden verkocht aan beleggers toen de bank terugkeerde op de beurs.

Voor ABN Amro is dat pijnlijk omdat ze beleggers beloofd heeft dat ze aandelen kregen in een saaie maar wel stabiele bank. De ruime koerswinst na de beursgang is nu echter weer weggevaagd. Ook voor minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) is de onrust rond banken en verzekeraars slecht nieuws. Hij moet nog veel meer aandelen van ABN Amro verkopen. Deze zomer wil hij bovendien nog een andere financiële instelling privatiseren, verzekeraar ASR.

Lees ook De hartslag van Lehman Brothers, onze multimediale reconstructie van de val van de Amerikaanse bank

De alternatieve financiële website Zerohedge wees er donderdag op dat de prijs die beleggers op dit moment moeten betalen om zichzelf te verzekeren tegen wanbetaling door Deutsche Bank op haar schulden het hoogste niveau ooit heeft bereikt. De site toont dezelfde grafiek voor de Amerikaanse bank Lehman in 2008, die toen de crisis uitbrak als eerste omviel. Die passen „griezelig” goed op elkaar, aldus Zerohedge.

Nu heeft Deutsche Bank zijn eigen problemen (schandalen, bestuurscrises, etc.) die al veel langer spelen, en is Zerohedge een site waarop rijkelijk gespeculeerd wordt. Maar ook commentatoren van het invloedrijke weekblad The Economist zeiden donderdag „parallellen” te zien.

‘Slechte’ leningen

Die zouden vooral zitten in de omvangrijke blootstelling aan ‘slechte’ leningen van veel banken: leningen die niet of slechts gedeeltelijk zullen worden terugbetaald. Als wereldwijd economieën zwakker beginnen te draaien of zelfs in een recessie dreigen te geraken, zal het aantal slechte leningen alleen maar toenemen. De recessieangst is mogelijk dan ook een van de belangrijkste redenen voor de onrust rond banken.

Dit keer zou er volgens de commentatoren echter „geen domino-effect” kunnen optreden waarbij de ene bank de andere bank omtrekt en uiteindelijk de hele economie stil komt te liggen. Banken hebben de afgelopen jaren hun balansen aanzienlijk opgeschoond en hun buffers versterkt. Met die buffers kunnen ze schokken opvangen. Ook is in Europa sinds eind 2014 een bankenunie opgericht die moet helpen voorkomen dat er een nieuwe crisis uitbreekt

Ook Dijsselbloem benadrukte donderdag, voorafgaand aan een vergadering van de ministers van Financiën van de eurolanden, dat Europese banken nu veel beter bestand zijn tegen een periode van onrust op de financiële markten.

Dat neemt niet weg dat er grote onzekerheden bestaan rond banken en verzekeraars. De huidige lage rente nekt verzekeraars nu al, en ook banken hebben er veel last van. Als de economische onzekerheden aanhouden, wordt de kans alleen maar groter dat de lage rente nog lang aanhoudt.

De commentatoren van The Economist wijzen ook nog op een nieuw financieel instrument dat banken de laatste jaren op grote schaal hebben verkocht: de coco. Dat zijn leningen die in geval van nood worden omgezet in aandelen, waardoor het vermogen van de bank wordt versterkt. Banken hebben er stevig voor gelobbyd om die producten op grote schaal te kunnen verkopen.

Maar beleggers zouden die producten onveilig beginnen te vinden. Als beleggers coco’s van de ene bank gaan dumpen, kan dat leiden tot het dumpen van coco’s bij andere banken. Zelfs als daar niet echt iets aan de hand is. Omdat beleggers in paniek raken, net zoals in 2008 gebeurde.

Dan kan er een kettingreactie volgen. Als banken van financiering door beleggers worden afgesneden, wordt het voor hen moeilijker om kredieten te verstrekken. Dat zet weer een rem op de economie. En als dat gebeurt kunnen er weer extra zorgen ontstaan over de banken. De coco zou zo weleens „de kanarie in de kolenmijn kunnen zijn”, aldus commentatoren.