Goedkope huizen de stad uit

De gemeente Rotterdam is van plan goedkope huizen te vervangen door woningen voor mensen met meer geld. Burgers komen in opstand.

De Afrikaanderwijk in Rotterdam. Huurdersverenigingen bereiden er een stadsreferendum voor. Foto's: Bob van der Vlist

Arme mensen moeten de stad uit, zegt Burgit van Huuksloot. „Om ruimte te maken voor de middenklasse. En om dat te bereiken, sloopt de gemeente gewoon hun woningen.”

Van Huuksloot woont op het Noordereiland, Rotterdam, en zit nu in buurthuis de Dam in de wijk Feijenoord. Daar bespreekt ze met andere leden van de huurdersvereniging Feijenoord de Woonvisie 2030 van de stad Rotterdam – het beleid van dit college voor de woningmarkt van de stad. Ze zijn zó boos, dat ze een referendum gaan organiseren. Het zou het eerste stadsreferendum zijn in 30 jaar.

Van Huuksloot heeft het over het meest omstreden deel van die Woonvisie: er moeten voor 2030 20.000 woningen uit het goedkope segment verdwijnen – door sloop of opwaardering – en daarvoor in de plaats moeten 35.000 woningen uit het duurdere segment komen. Goedkoop is in dit geval minder dan de huurtoeslaggrens, ruim 700 euro per maand. Het is bovendien niet de bedoeling dat alle bewoners van die 20.000 verdwijnende woningen in de stad blijven: de gemeente wil dat een deel naar andere gemeenten in de regio vertrekt.

Rotterdam moet nog hipper

Het gaat goed met Rotterdam, in ieder geval in de publieke perceptie. De eeuwige verbeterings- en bouwdrift heeft de Markthal opgeleverd, het Centraal Station, de Kop van Zuid. Er lijkt een kentering te komen in de uittocht van hogeropgeleiden, en de stad staat inmiddels te boek als ‘hippe’ bestemming. Maar dit college wil dit proces van gentrification verder versnellen, onder meer met nieuw woonbeleid. Rotterdam voert immers ook de verkeerde lijstjes aan, zoals die van langdurige werkloosheid en armoede. 

 

„De gemeente is afgestapt van het idee dat ze haar armere inwoners moet verheffen door hun betere kansen te bieden”, zegt George Verhaegen uit de 2e Stampioendwarsstraat in Feijenoord en woordvoerder van de huurdersverenigingen. „In plaats daarvan wil de gemeente een deel van de bevolking verplaatsen. De huren zijn de afgelopen jaren bovendien al flink verhoogd. Als mensen verhuizen, moet de volgende bewoner ineens veel meer huur betalen, soms wel 200 euro per maand meer. En het is misschien moeilijk voor te stellen voor mensen die het beter hebben, maar er wonen genoeg mensen hier voor wie de huismeesterkosten die de corporatie in rekening brengt, 8 euro per maand, al een belasting zijn.”

Een huis met een tuintje

In augustus kwam het Rotterdamse college van Leefbaar Rotterdam, D66 en CDA met een eerste versie van de woonplannen. Wethouder Schneider schrijft dat er meer balans moet komen in de stad. Rotterdam heeft van alle gemeenten het hoogste aandeel inwoners met recht op huurtoeslag. Zij wonen vooral op Zuid en ten westen van de Schie.

De stad begint in trek te raken bij gezinnen en hoogopgeleiden, maar er is te weinig geschikte woonruimte voor hen, constateert Schneider. Er zijn stukken op Zuid waar nauwelijks eengezinswoningen zijn, al helemaal niet met een tuintje. Daardoor trekken gezinnen die het zich kunnen veroorloven weg naar wijken als Hillegersberg en Kralingen, of omliggende gemeenten als Lansingerland en Barendrecht.

Concept Woon Visi e Rotterdam

Rotterdam heeft volgens de coalitie bovendien een overschot aan goedkope woningen: 56 procent van de woningvoorraad, terwijl ‘slechts’ 43 procent van de huishoudens tot de ‘primaire doelgroep’ behoort, met een inkomen dat recht geeft op huurtoeslag. Rotterdam jaagt dus niet alleen middenklassehuishoudens weg, maar trekt zo ook arme inwoners aan, redeneert het college.

De coalitie wil daarom 20.000 goedkope woningen minder en meer woningen uit het middensegment, zodat meer gemengde wijken ontstaan. De gemeente wil af van de grote hoeveelheid woningen die zij als „incourant” beschouwt: „gestapeld zonder lift”. Daarvan verdween al een flink deel sinds 2000 (van 59 naar 50 procent van het woningaanbod), maar dat aandeel moet verder omlaag. De gemeente wil dat woningcorporaties aan dit plan bijdragen door goedkope particuliere woningen op te kopen en te verbeteren.

Harde woorden

 

Inmiddels zijn harde woorden gevallen over deze woonvisie, binnen en buiten de politiek. Een discussie die neerkomt op: voor en van wie is deze stad eigenlijk? In combinatie met versobering van het armoedebeleid is bij een deel van de inwoners de indruk ontstaan dat ze niet meer welkom zijn in de stad. Tijdens de bespreking van het beleidsstuk in de raadscommissie in december was er zelfs zoveel kritiek dat de wethouder het stuk terugnam. Het kwam daarmee weer in de conceptfase. Naar verwachting komt Schneider nog deze maand met het definitieve beleidsstuk.

„Ik heb geen enkele twijfel dat ook de definitieve woonvisie aanleiding zal zijn voor een referendum”, zegt George Verhaegen, die namens de huurdersorganisaties spreekt. „Ik acht het uitgesloten dat de wethouder volledig aan onze bezwaren tegemoet komt.” Het is immers de kern van de visie, zegt Verhaegen: „Het versneld opwaarderen van de stad, door betaalbare woningen te slopen.” Een woordvoerder van wethouder Schneider stelt dat de kern van de conceptwoonvisie inderdaad overeind zal blijven.

Volgens Verhaegen moet de gemeente zich juist richten op de mensen die er al wonen. „Wonen is, net als voeding, een basisrecht. De gemeente moet zorgen dat dat betaalbaar blijft voor haar inwoners. Anders krijg je hele onwenselijke situaties, zoals mensen die dubbele banen moeten aannemen om hun huis te kunnen betalen – en dus geen tijd meer hebben om als ‘betrokken burger’ te participeren in bijvoorbeeld de school van hun kinderen, of in de buurt.”

Referendum

De huurders zijn bezig de duizend handtekeningen te verzamelen die nodig zijn voor de eerste stap naar een referendum: opschorten van de besluitvorming. Als er vervolgens 10.000 ondertekenaars zijn, wat volgens Verhaegen geen probleem moet zijn, komt het referendum er. Een eventueel referendum kan het stadsbestuur tot niets verplichten; het is slechts raadgevend.

Nog niet duidelijk is welke vraag precies de stadsbewoners wordt voorgelegd. Dat is aan de gemeenteraad, zegt Verhaegen, en daar moet de komende tijd duidelijkheid over komen. Wat hem betreft is de kernboodschap duidelijk. Die staat ook op de pamfletten die de huurderscommissies verspreiden: wij wonen hier goed. Stop de afbraak van betaalbare woningen.