Fiscus heeft slecht zicht op fraudebestrijding

De Algemene Rekenkamer heeft grote kritiek op een kostbaar project om belastingfraude en wanbetaling aan te pakken.

De Belastingdienst weet niet goed of extra inspanningen voor het aanpakken van fiscale wanbetalers, fraudeurs en witwassers ook werken. De aanpak heeft in 2013 en 2014 geleid tot veel minder belastingopbrengsten dan de bedoeling was.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een onderzoek naar de werking van het project Intensivering toezicht en invordering dat de vorige staatssecretaris van Financiën, Frans Weekers (VVD), in 2012 begon.

„Het is onduidelijk wat het extra geld dat in 2013 en 2014 in de Belastingdienst is gestoken precies heeft opgeleverd”, schrijft de Rekenkamer in het rapport dat donderdag aan de Tweede Kamer is aangeboden.

Ondanks vele bezuinigingen bij de Belastingdienst wilde het kabinet extra geld uittrekken om fiscale fraude aan te pakken. De schatkist loopt jaarlijks 3,5 miljard euro mis door fraude, raamde vakbond Abvakabo in 2013. Voor 2013 en 2014 kwam 277 miljoen euro beschikbaar en daarna 157 miljoen per jaar, om misbruik, fraude en witwassen op te sporen en achterstallige betalingen en boetes te innen.

Omdat het om veel geld ging – bijna evenveel als de Belastingdienst zou moeten bezuinigen – formuleerde toenmalig staatssecretaris Weekers heel nadrukkelijk hoeveel extra belastinginkomsten dit fraudeproject moest opleveren. In 2013 en 2014 zou dat in totaal een kleine 800 miljoen moeten zijn, oplopen tot structureel 663 miljoen euro per jaar.

Maar in de eerste twee jaar viel de opbrengst tegen: er werd in eerste instantie 112 miljoen euro minder opgehaald dan gepland. Door nabetalingen in 2015 liep de achterblijvende belastingopbrengst wel iets terug, maar per saldo werd er 61 miljoen minder binnen gehaald dan gepland.

Volgens de Rekenkamer heeft de Belastingdienst het project niet zo bedrijfsmatig uitgevoerd als werd aangekondigd. „Organisatorisch is er het nodige misgegaan.”

Hoofdkritiek van de Rekenkamer is dat het ontbreekt aan „goede verantwoording”. Doordat de extra middelen op de grote hoop van de hele organisatie werden gegooid is „het rendement van zo’n projectinvestering niet vast te stellen”. Met het oog op de ingrijpende reorganisatie waar de Belastingdienst onder staatssecretaris Eric Wiebes (VVD) voor staat, baart dat de Rekenkamer zorgen.

Het ministerie van Financiën beaamt de meeste conclusies van de Rekenkamer. Wel noemt het ministerie het „aannemelijk” dat de aanpak tot meer inkomsten heeft geleid.