Commissie: vervang commissaris al na 8 jaar

Toezichthouders moeten niet vergroeien met de bedrijven die ze controleren, zegt een commissie.

De nieuwe code voor beursgenoteerde bedrijven wordt op zijn vroegst in 2017 van kracht.
De nieuwe code voor beursgenoteerde bedrijven wordt op zijn vroegst in 2017 van kracht. Foto Jasper Juinen/Bloomberg

Commissarissen bij beursgenoteerde bedrijven mogen niet langer aanblijven dan twee keer vier jaar. Anders bestaat het risico dat zij geen scherp toezicht meer houden en te ‘vergroeid’ raken met de onderneming. Dat is een van de aanbevelingen die de commissie-Van Manen donderdag heeft gedaan. De voorstellen zijn een aanscherping van de code voor goed ondernemingsbestuur, de code-Tabaksblat.

De aanbeveling is op papier goed nieuws voor vrouwen die topposities ambiëren. Het verloop in de raden van commissarissen wordt er in principe groter door. Onder anderen door minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, PvdA) wordt al langer aangedrongen op meer vrouwen in de top.

De commissie zegt tegelijkertijd dat uitzonderingen mogelijk moeten blijven. Sommige bedrijven willen juist dat commissarissen langer aanblijven omdat goede krachten schaars zouden zijn, of omdat er familiebanden zijn met de onderneming. De oude code schreef een termijn voor van maximaal drie keer vier jaar.

De code geldt als norm voor alle beursgenoteerde bedrijven in Nederland. Wie ervan afwijkt, moet dat in het jaarverslag uitleggen. Niet-beursgenoteerde bedrijven passen de code vaak ook toe. De komende acht weken mogen belanghebbenden commentaar geven. De commissie, onder leiding van hoogleraar ondernemingsbestuur Jaap van Manen, tevens commissaris bij De Nederlandsche Bank, gaat daar vervolgens naar kijken. Op zijn vroegst begin 2017 wordt de nieuwe code dan van kracht.

Volgens de commissie is een herziening nodig omdat er nog steeds misstanden zijn. Ook vraagt de „nieuwe tijdgeest” om een nieuwe definiëring van goed bestuur. De laatste keer dat de code werd herzien was ruim zeven jaar gelden. De oorspronkelijke code werd in 2003 opgesteld door Morris Tabaksblat (1937-2011), een voormalig topbestuurder.

De commissie wijst de oproep van minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) af om te stoppen met de publicatie van kwartaalcijfers. Volgens de minister leidt dat tot veel aandacht voor de korte termijn. Kortetermijndenken wordt gezien als een van de oorzaken van de crisis. Maar volgens de commissie zijn kwartaalcijfers bij sommige bedrijven nodig om op de lange termijn succesvol te zijn.