Beyhaters

Beyoncé kwam, ‘slayed’ (overwon) en brak de Superbowl in tweeën. Enter ‘world dominance’ voor Queen B once more, dit keer als stem voor een gevoelig punt: de positie van zwarte Amerikanen in de Verenigde Staten. De referenties in haar nieuwe videoclip (‘Formation’), die een dag ervoor verscheen, zijn talrijk: van de manier waarop ze in een politiewagen onder water zakt in New Orleans, tot de graffiti-kreet ‘stop shooting us’ achter een jongetje dat danst voor een politiekordon. Tijden het optreden droegen haar danseressen zwarte baretten die deden denken aan de Black Panther-beweging, die zich inzette voor sociale- en burgerrechten voor de zwarte minderheid.

Maar haar uitgesproken ‘celebration of blackness’ kreeg ook kritiek. Queen B zou geweld tegen de politie verheerlijken, zei de New Yorkse ex-burgemeester Rudy Giuliani. Dinsdag organiseert een groep Beyhaters een protest voor het hoofdkwartier van de NFL, de National Football League.

Andere Beyhaters zeggen dat ze wel een erg gunstige moment koos om haar zwarte identiteit nu pas zo openlijk te omarmen. En passant kondigde ze haar wereldtournee aan. Was dit echt ‘the right voice at the right time’, zoals CNN schreef, of slimme marketing?

Nee, schreef de Afro-Amerikaanse cultuurcriticus Zeba Blay van The Huffington Post: Beyoncé is altijd al pro-black geweest, maar witte cultuurcritici zien die referenties in haar nummers over het hoofd. Zo neemt ze in de video van ‘Run the World’ stelling tegen de oproerpolitie en zit er in ‘Flawless’ een fragment van de Nigeriaanse feministe Chimamanda Adichie. Dit soort referenties worden vaker gemist.

Een week voor de Superbowl-rel, kwam het nieuwe album van Rihanna uit, gevolgd door de video voor het nummer ‘Work’, met Drake. Muziekblad Rolling Stone twitterde dat het nummer ‘tropical house-influenced’ was.

Tropical house werd het afgelopen jaar mainstream dankzij Justin Biebers hit ‘Sorry’. Het ‘nieuwe genre’ heb ik eerder omschreven als ‘niets aan de hand lounge muziek voor op het strand, met veel panfluit, marimba en Caribbean steeldrums en een lome housebeat’. Maar eigenlijk is het dus ‘watered down’ dancehall, zoals muziektijdschrift Spin schreef.

En daar moest ik mezelf wel even achter de oren krabben. Dat had ik ook niet gezien.

In het geval van Rihanna is dat pijnlijk, omdat Bieber de credits krijgt terwijl Rihanna’s dancehallnummer ‘Pon de replay’ al een hit was voor Biebs überhaupt achter de computer mocht. Daar komt nog bij dat Rihanna ‘gebrabbel’ werd verweten (ze zingt soms in wat klinkt als een lange cocktailslur) terwijl ze patois spreekt, een mix tussen de taal die slaven op Jamaica spraken en die van hun Britse overheersers.

Referenties naar Afrikaans cultuurgoed vind je veel vaker terug in muziek, het is aan witte cultuurcritici – mezelf incluis - om die op tijd te zien.