Schiphol groeit, Aalsmeer baalt

Voor Schiphol komen nieuwe regels om de geluidshinder te beperken. Twee start- en landingsbanen met veel omwonenden moeten worden ontzien. Maar door het stijgend aantal vluchten zal dat niet lukken.

None

De baas van Schiphol wil minder polderen. Jos Nijhuis beëindigde zijn nieuwjaarstoespraak vorige maand met een noodkreet. „Laten we stoppen met oeverloos overleggen met te veel partijen aan tafel. Wat mij betreft is het devies voor de komende jaren: minder partijen aan overlegtafels uitnodigen, goed luisteren naar de inbreng van alle partijen en explicieter en daadkrachtiger zijn.”

Zijn oproep is begrijpelijk. Schiphol is het meest bepolderde stukje Nederland. Over elke vliegbeweging, nieuwe woning of geluidsnorm wordt in vele gremia onderhandeld. In het overlegorgaan Omgevingsraad Schiphol, opvolger van de Alderstafel, zitten vertegenwoordigers van 93 bewonersorganisaties.

Zijn oproep is ook vergeefs. Schiphol – 100 jaar geleden begonnen op een drooggemalen weiland – ligt in een drukke regio in een dichtbevolkt land. Er wonen 200.000 mensen in de Schiphol-regio, van wie 100.000 ‘ernstig gehinderden’ en 20.000 met slaapproblemen. Dat zijn te veel mensen, en te veel gedupeerden, om zonder uitgebreid overleg te kunnen beslissen over groei van de luchthaven.

Dus spreekt de Tweede Kamer woensdagavond over een wijziging van de Wet Luchtvaart. Precies acht jaar nadat de Kamer pleitte voor een nieuw ‘normen- en handhavingsstelsel voor Schiphol’ stemmen alle partijen naar alle waarschijnlijkheid in met nieuwe regels om de geluidshinder te beperken. PvdA-Kamerlid Jacques Monasch: „Dit is de uitkomst van jarenlang overleg. Bijna alle betrokkenen zijn content. Onze opstelling is positief.”

Misleide politici

Maar inwoners van Aalsmeer, in de zuidoosthoek van de regio, zijn niet content met de nieuwe regels. De Aalsmeerbaan moet onevenredig veel van de groei van Schiphol opvangen. Gerrit Jan van de Lagemaat van de 400 leden tellende vereniging Behoud Woongenot Aalsmeerbaan: „Lokale en landelijke politici laten zich misleiden door de luchtvaartsector. Met dit nieuwe stelsel kan Schiphol onbeperkt groeien.”

Kern van de wetswijziging is het ‘strikt preferentieel baangebruik’. Dat betekent dat de luchtverkeersleiding in eerste instantie kiest voor start- en landingsbanen die de minste overlast veroorzaken. De Kaagbaan en de Polderbaan hebben rond de kop van de baan de minste omwonenden en zijn daarom de ‘primaire banen’. Aalsmeerbaan, Zwanenburgbaan en Buitenveldertbaan zijn de ‘secundaire banen’. De voorkeurkeuze kan worden beperkt door weersomstandigheden, met name wind. Vliegtuigen starten en landen tegen de wind in, te veel zijwind kan niet.

Voorheen had elke baan een geluidslimiet voor een jaar. Als die limiet was bereikt, moesten vliegtuigen uitwijken naar een andere baan, zelfs als ze qua weer op een primaire baan terechtkonden. Dat zorgde voor onnodige hinder, Kamerleden noemden het systeem ‘pervers’.

Het nieuwe beleid moet ervoor zorgen dat minder mensen last hebben van geluidshinder. De zogenoemde ‘gelijkwaardigheidscriteria’ staan volgens staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) en de Omgevingsraad Schiphol garant voor gelijkblijvende normen. Het aantal gehinderden mag nooit groter worden dan afgesproken bij het vorige stelsel, uit 2003. Daarom zit er ook een rem op woningbouw in het gebied.

Stillere vliegtuigen

Tot zover lijkt het nieuwe stelsel een verbetering. De primaire keuze voor Kaag- en Polderbaan ontlast het grotere aantal omwonenden van de andere drie banen.

Alleen: Schiphol groeit snel. Vorig jaar steeg het aantal passagiers met zes procent, naar 58,2 miljoen. Voor overlast telt het aantal vliegbewegingen, starts en landingen. In 2015 waren dat er 451.000, bijna drie procent groei. De met alle partijen aan de Alderstafel afgesproken limiet voor 2020 is 500.000 vluchten per jaar. Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving voorzien 625.000 vluchten in 2030 en 875.000 in 2050, bij een gunstige economie.

Kamerlid Monasch is niet heel bezorgd over de groei na 2020. „Als de grens van 500.000 vluchten is bereikt treedt de 50/50-regeling in werking. De milieuwinst van schonere en stillere motoren gaat voor de helft naar omwonenden en voor de helft naar de luchtvaartsector. Groeiruimte betekent dus niet automatisch meer vliegen.” Monasch vertrouwt ook op Lelystad Airport als uitwijk voor Schiphol, vanaf april 2018.

Omwonende Van de Lagemaat uit Aalsmeer maakt zich wel druk over de toename van het aantal vluchten. De groei zet het preferente baangebruik onder druk: als de capaciteit van een voorkeursbaan is bereikt, moeten vliegtuigen naar een tweede keuze-baan.

Op basis van een bijlage in het Aldersadvies uit oktober 2013, de basis voor de huidige wetswijziging, concludeert Van de Lagemaat dat 75 procent van de groei zal terechtkomen op de secundaire banen. Een kleine 40 procent, 34.000 vluchten, gaat volgens zijn berekening over de Aalsmeerbaan.

Overloop naar Aalsmeerbaan

De bezorgde bewoner krijgt steun uit onverdachte hoek. Rob Huyser, directeur luchtvaart op het ministerie van Infrastructuur en Milieu, erkent in brieven aan Van de Lagemaat dat de overlast in Aalsmeer zal toenemen. Op 26 november 2015 schreef Huyser: „De groei van 470.000 naar 510.000 bewegingen zal voornamelijk op de secundaire banen terechtkomen.” De Aalsmeerbaan zal vaker, langer en intensiever als tweede start-/landingsbaan worden ingezet, aldus de topambtenaar.

Ook Johan Weggeman, secretaris van de Omgevingsraad Schiphol, erkent dat een „belangrijk deel van de groei” naar de secundaire banen gaat. „Dat moeten we niet wegpoetsen, de overloop komt terecht op de Aalsmeerbaan.” Volgens Weggeman is dat echter geen reden om de nieuwe regels af te keuren. „Deze discussie gaat niet over het geluidsstelsel. De regels zijn goed. De vervolgvraag is: welk volume sta je toe?”

Inzet van de wetswijziging is een betere verdeling van de geluidsoverlast. De groei van Schiphol maakt de beoogde verschuiving van het vliegverkeer naar banen met minder omwonenden echter onmogelijk. Jos Nijhuis moet nog even polderen.

Correcties en aanvullingen

Schiphol

Op de kaart van Schiphol bij het verhaal Schiphol groeit, Aalsmeer baalt (10/2, p. E4-5) is de Oostbaan verkeerd aangegeven. Deze ligt 90 graden gedraaid, iets meer naar het zuidoosten.

    • Mark Duursma