Rapporteurs: Nooit meer zo’n grote opvang als kamp Heumensoord

Grote opvang schadelijk voor veiligheid en gezondheid; staatssecretaris Dijkhoff sluit herhaling niet uit.

Volgens het rapport zijn in de noodopvang in Heumensoord de omstandigheden schadelijk voor de veiligheid en gezondheid van asielzoekers. Foto: Flip Franssen
Volgens het rapport zijn in de noodopvang in Heumensoord de omstandigheden schadelijk voor de veiligheid en gezondheid van asielzoekers. Foto: Flip Franssen

De omstandigheden op Heumensoord bij Nijmegen, de grootste opvanglocatie voor asielzoekers in Nederland, zijn schadelijk voor de veiligheid en gezondheid van vluchtelingen. Er is sprake van „onacceptabele situaties”.

Dat schrijven de Nationale ombudsman en het College voor de Rechten van de Mens woensdag na onderzoek. Ze hebben scherpe kritiek op de opvang in grote tentenpaviljoens, met weinig rust en privacy en zonder structurele dagbesteding en leefgeld. Ze raden aan niet meer te kiezen voor dergelijke grootschalige opvanglocatie voor asielzoekers.

De ombudsman en het college onderzochten de omstandigheden op Heumensoord naar aanleiding van klachten van vluchtelingen. Zij klaagden over gebrek aan privacy en medische zorg, onzekerheid over de asielprocedure, slapeloosheid door lawaai, verveling en diefstallen.

Heumensoord heeft bijna drieduizend plaatsen. Het kamp bestaat uit tentenpaviljoens met slaapvertrekken voor acht personen. Die ruimtes zijn open aan de bovenkant en hebben een zwarte lap als ‘deur’. Het kamp ging begin oktober open om de grote toestroom van vluchtelingen het hoofd te kunnen bieden. Het kamp gaat op 1 juni dicht.

Over de omvang van opvangkampen is veel debat, gemeenten pleiten voor kleinschaliger opvang.

Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) wijst het advies af om niet meer voor zo grootschalige opvang te kiezen. „Wij kunnen ons niet veroorloven te zeggen dat we dit nooit meer zullen doen. Het heeft niet onze voorkeur, maar mocht het nodig zijn, dan hebben wij een hoop geleerd. We moeten voorkomen dat mensen op straat belanden”, aldus een woordvoerder.

De woordvoerder van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) zei vanmorgen ook „niet de luxe te hebben om te kunnen zeggen dat dit nooit meer nodig zal zijn.”

Niet ideaal

Het COA heeft de afgelopen maanden in reactie op het aanhoudende ongenoegen herhaald dat Heumensoord „niet ideaal” is, maar wel „humaan”. Vanaf het begin waren er klachten. Meteen verlieten enkele vluchtelingen ontevreden het kamp. In de maanden daarna trokken vluchtelingen met spandoeken Nijmegen in.

Volgens de ombudsman wijkt „het beeld van de klachten van asielzoekers totaal af van het beeld dat het COA zelf heeft van de noodopvang. „Vluchtelingen voelen zich totaal niet gehoord.” De ombudsman en het college pleiten onder meer voor het verstrekken van leefgeld, meer dagbesteding (bijvoorbeeld zelf koken), een betere klachtenprocedure, correcte informatie over de asielprocedure en betere medische zorg voor onder meer zwangere vrouwen, kinderen, chronisch zieken en ouderen.

Het COA zegt niet alle aanbevelingen om de situatie op Heumensoord te verbeteren op te kunnen volgen. De woordvoerder onderstreept dat zaken als de snelheid van de procedures en het verstrekken van leefgeld politieke keuzes zijn. Vluchtelingen die eerder tegenover NRC hun klachten toelichtten, waren vanmorgen telefonisch niet bereikbaar.

Lees hieronder het rapport over de noodopvang in Heumensoord

Rapportage Bezoek Noodopvang Heumensoord