Promotie dankzij je mentor

Leerzaam: een ervaren collega die zich over jou ontfermt. En zelf mentor zijn geeft voldoening. Drie koppels – werkzaam bij Shell, Heineken en de brandweer – vertellen wat ze aan elkaar hebben.

Foto Mieke Meesen

Zijn eerste mentorgesprek ging meteen over een ramp. In de zomer van 2014 is Marinus van de Velde (31) net aangenomen als teammanager bij de brandweer. Het is een hoge functie voor een dertiger, vanaf dan is hij de baas over 27 beroepsbrandweerlieden en driehonderd vrijwilligers. Als hij in de eerste werkweek kennismaakt met de burgemeesters uit de regio gaat de pieper af van de burgemeester van Langedijk: er is een brandweerman verdronken na een reddingsactie.

Meteen rijdt Marinus naar de plek van het ongeluk. De tragische gebeurtenis is een vuurdoop: rouwende collega’s troosten, speculaties sussen, de begrafenis regelen en een onderzoek beginnen naar de toedracht van het ongeluk. Hij heeft daarbij veel aan zijn kersverse mentor, commandant Steven van de Looij (45). Marinus: „Zoiets ergs had hij in zijn loopbaan ook nog niet meegemaakt, maar toch was het fijn om mijn keuzes samen te bespreken.”

Hoewel niemand had kunnen voorzien dat hun eerste gesprekken over leven en dood zouden gaan, hadden ze zich van tevoren wel voorgenomen alleen over wézenlijke zaken te praten tijdens de mentorgesprekken en geen todo-lijstjes af te werken. Bij de brandweer is een mentor niet verplicht, maar juist omdat Marinus behoorlijk jong is voor deze verantwoordelijke functie wilde hij graag kunnen sparren met een meer ervaren collega.

Ze spreken elkaar eens in de twee weken in persoon, maar ook tussendoor hebben ze veel contact, bellend of whatsappend. Als Marinus onderweg is naar een lastige bijeenkomst in de gemeenteraad omdat de brandweer net die avond negatief in het nieuws is over ontevreden vrijwilligers, belt hij even naar Steven voor de juiste aanpak. Zijn advies: eerlijk zijn en problemen niet ontkennen. De sfeer op het stadhuis die avond was opvallend goed.

Tevredener met een mentor

In steeds meer bedrijven en organisaties ontfermen mentoren zich over jongere collega’s. Dat begon vooral in de Verenigde Staten en werd in Nederland in eerste instantie overgenomen door grote internationale bedrijven als Shell en Heineken die er een speciaal programma voor hebben. En langzaam worden mentoren ook in kleinere bedrijven gebruikelijker, al is het lang niet altijd gebaseerd op een formele afspraak.

Vooral in hoge functies komt mentorbegeleiding veel voor. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat werknemers dankzij de steun en stimulans van een mentor tevredener zijn met hun baan en sneller promotie maken. Mentor Steven van de Looij van de brandweer ziet dit ook als zijn doel. „Als Marinus over vijf jaar nog op dezelfde functie zit, heb ik iets niet goed gedaan.”

Ook Isabelle Spindler-Jacobs (50), director sales bij Heineken en mentor van veertien jonge collega’s ziet het als haar taak protegés vooruit te helpen. „Vooral jonge vrouwen hebben de neiging lang te wachten met een volgende carrièrestap, waardoor ze uiteindelijk minder vaak op topposities terecht komen dan mannen. Als mentor zie ik het als mijn missie daar verandering in te brengen.”

Dat doet ze overigens vooral door vragen te stellen. Protegé Sophia Kerkhof-Schneider (31): „Wat is je einddoel, vroeg Isabelle me. Zij stimuleerde me om te solliciteren op mijn huidige functie als senior brand manager en dankzij haar zie ik mezelf over twintig jaar wel general manager zijn.”

Isabelle kijkt onderzoekend naar haar protegé en vraagt: waarom pas over twintig jaar?

Sophia lacht: „Oké, ik ben misschien nog steeds iets te bescheiden.”

Sophia en Isabelle spreken elkaar minimaal vier keer per jaar, meestal op het hoofdkantoor in Amsterdam. Toen Sophia negen jaar geleden het bedrijf binnenkwam, ging ze meteen op zoek naar een geschikte mentor. „Je kunt ook wel met vrienden over je carrière praten, maar een mentor weet precies hoe de hazen lopen binnen het bedrijf.”

In de wandelgangen had ze gehoord dat Isabelle een goede mentor is met veel ervaring, dus klopte ze op een ochtend op haar deur en deed het aanzoek: zou je mijn mentor willen zijn? Isabelle is een populaire mentor en moet ook weleens ‘nee’ zeggen. „De belangrijkste voorwaarde voor mij is dat iemand open wil zijn in onze relatie. Hij of zij moet ziel en zaligheid op tafel durven leggen, alleen dan kunnen de gesprekken zinvol zijn.”

De gesprekken tussen mentor en protegé gaan lang niet altijd over loopbaanontwikkeling, maar ook over de dagelijkse problemen waar een jonge werknemer mee te maken krijgt. Sophia liep bijvoorbeeld vast in een belangrijk project en kwam voor raad bij Isabelle. Heb je je al kwetsbaar opgesteld en verteld hoe het je raakt zonder de ander aan te vallen, vroeg ze. Nee, dat had Sophia nog niet gedaan en het bleek tot de oplossing te leiden.

„Het was voor mij de grootste eyeopener in het bedrijfsleven en ik pas het nu nog vaak toe.”

„Onze gesprekken gaan veel over leidinggeven, vertelt Eric Miedema (33). Sinds anderhalf jaar is hij manager bij Shell en gaat hij over het prijsbeleid van een groot deel van de Europese tankstations. Het is zijn eerste leidinggevende functie. „Ik worstelde in het begin met het begeleiden van mijn werknemers: wil ik elke dag een update of wacht ik tot de deadline verstreken is?”

In overleg met zijn mentor Marloes Michon (48), vicepresident personeelszaken bij Shell, probeerde hij verschillende methodes uit en ontdekte hoe hij zich kon aanpassen aan de stijl van de werknemer.

Ook toen hij de taken binnen zijn team moest reorganiseren had hij veel aan haar. Zij adviseerde om de veranderingen in één keer aan de werknemers te vertellen en hen zelf te laten meedenken over oplossingen.”

Marloes: „Ik wil absoluut niet mijn eigen wil opleggen. Ik luister, reflecteer en moedig Erik aan eigen oplossingen te vinden.”

Populair: balans tussen werk en privé

Voor alle drie de koppels is de balans tussen werk en privé een veelbesproken onderwerp. Sophia Kerkhof-Schneider is net bevallen van haar tweede kind en bij terugkomst op de werkvloer van Heineken was mentor Isabelle de eerste die ze sprak: „Ze hielp me de knop om te zetten van huisvrouw naar zakenvrouw.”

Steven van de Looij stimuleerde Marinus van de Velde juist om meer thuis te zijn bij vrouw en kind. Marinus: „De eerste weken in mijn nieuwe functie was ik alle avonden van huis. Eerst vroeg het duikongeval veel aandacht, daarna wilde ik investeren in de relatie met de blusgroepen die avonddienst hadden.”

Mentor Steven: „Ik merkte op een gegeven moment dat zijn energieniveau daalde en vertelde hem waarschuwend over mijn eigen bijna-burn-outervaring.”

Te dicht op je mentor zitten kan nog soms lastig zijn, merkten de mannen van de brandweer. Steven is niet alleen Marinus’ mentor, maar ook zijn baas en dat wil nog weleens een conflict opleveren. Steven: „Na het gesprek over meer thuis zijn, hoorde ik mezelf tegen Marinus zeggen: het is wel belangrijk dat je aanstaande maandag op de kazerne bent.”

Om zulke dilemma’s te voorkomen zoeken veel protegés een mentor buiten hun eigen afdeling. Erik Miedema: „Doordat we niet direct samenwerken kan Marloes een objectieve en frisse blik werpen op mijn vragen.” Inmiddels is hij overigens zelf ook weer mentor van een jongere collega.

De mentorgesprekken zijn niet alleen voor de protegé belangrijk, ook de mentoren ervaren de relatie als leerzaam. Steven (de brandweer): „Geregeld word ik geïnspireerd door Marinus, bijvoorbeeld door de zorgvuldige manier waarop hij de toespraak voor de overleden duiker voorbereidde.”

Marloes (Shell): „De gesprekken zijn voor mij ook een manier om te weten wat de ambities zijn van jongere werknemers en te horen wat zij als obstakels zien. Dat kan ik weer gebruiken in mijn HR-beleid.”

Isabelle (Heineken): „In de eerste vijftien jaar van mijn carrière was ik vooral met mijn eigen ontwikkeling bezig, nu geeft het mij ook voldoening om tijd en aandacht te steken in de carrière van anderen.”