Hoe de rich bitch een beschermvrouwe werd

Ze verliet haar goed betaalde baan bij de Europese Commissie om een sieradenlijn te beginnen met hart voor mishandelde vrouwen. „Dit is niet alleen maar praten, dit is ook doen.”

None
Foto Anaïs López

Het nu-of-nooit-moment kwam eind 2011. Zestien jaar had de de Italiaanse politicoloog Caterina Occhio voor de Europese Commissie gewerkt. Occhio, die in 2000 voor de liefde naar Amsterdam verhuisde, was teamleider bij ontwikkelingssamenwerkingsprojecten, ze had een handelsprogramma in Noord-Turkije opgezet, en projecten om vrouwelijk ondernemerschap te stimuleren.

Ze zou zo weer een groot project kunnen doen; voorstellen waren al haar kant opgekomen. Maar ze was al een tijdje niet tevreden. „Je keurt een subsidie van 85 miljoen euro goed voor sociale hervormingen in Tunesië, maar je hebt geen idee wat de impact daarvan is, wie je nu eigenlijk helpt. Ik was bijna 42 en dacht: het wordt tijd dat ik zelf iets begin.”

In de medina van Tunis had ze dat jaar een hanger in de vorm van groot hart laten maken. „Dat had ik eens gezien bij een of andere celebrity. Als ik het droeg, spraken vrouwen mij steeds aan. Dus ik dacht: misschien heb ik iets te pakken.”

Occhio verkocht een pand dat ze bezat in Brussel en begon haar eigen merk, SeeMe: sieraden met grote, zilveren of vergulde harten eraan, gemaakt door vrouwen uit een blijf-van-mijn-lijfhuis in Tunis. Aanvankelijk was ze van plan samen te werken met een opvanghuis in Turkije, dat ze in 2007 zelf had helpen op te zetten. Maar omdat de vrouwen de techniek niet beheersten om de harten te maken, ging ze in Tunesië op zoek naar een organisatie waarmee ze kon samenwerken.

Met haar merk wil Occhio de vrouwen bevrijden uit de „keten van geweld” waarin ze gevangen zitten. „Vrouwen die mishandeld zijn, zijn vaak ook gewelddadig tegen hun eigen kinderen. Dat kun je alleen doorbreken door ze rust te geven. Als je genoeg geld hebt om je huur te betalen en voor je kinderen te zorgen, kun je je om je psychologische welzijn bekommeren.” Haar werkplaats wordt geleid door een goudsmid die voor de revolutie in Tunesië werkte voor een beroemd juwelenhuis, maar haar baan verloor omdat dat ze zich na de revolutie uit Tunesië had teruggetrokken.

„Natuurlijk” raakte ze in het begin niet alle harten die werden gemaakt kwijt. „Ze waren ook nog niet zo mooi als nu: soms te dun, dan weer te grof. Gelukkig was de vader van mijn zoon bereid financieel bij te springen.”

Nicole Kidman en Gisele Bündchen

In 2013 vond ze haar eerste verkooppunt. Inmiddels liggen Occhio’s sieraden in meer dan negentig winkels, waaronder de beroemde conceptstore Colette in Parijs. Een oranje SeeMe-hart wordt dit jaar het symbool van het UN Trust Fund, een afdeling van de Verenigde Naties die zich inzet voor vrouwenrechten; ambassadeurs als actrice Nicole Kidman, oud-tennisster Martina Navratilova en model Gisele Bündchen zullen het hart gaan dragen.

Hoe ze dat allemaal voor elkaar kreeg? „Ik ken nog heel veel mensen uit mijn tijdbij de Europese Commissie. En ik ben een goede netwerker. Zet mij op een feestje waar ik niemand ken, en aan het eind van de avond ken ik iedereen. Jarenlang lobbyde ik voor ideeën waar ik niet per se zelf achterstond. Dit keer ligt het zo dicht bij mijzelf. Dit is niet alleen maar praten, dit is ook doen.”

Afgelopen april sprak ze op een conferentie voor de luxe-industrie in Florence, georganiseerd door tijdschriftenuitgeverij Condé Nast – de spreker na haar was Karl Lagerfeld. Haar optreden had ze geregeld door gezaghebbend modejournalist Suzy Menkes, initiatiefnemer van de conferentie, aan te schieten op een modebeurs. „Na mijn toespraak kwam ik bijna de zaal niet uit. Ik werd voortdurend aangesproken en ik kreeg visitekaartjes in mijn handen geduwd. Ik denk niet dat dat zou zijn gebeurd als ik er drie jaar eerder zou hebben gestaan.”

Het instorten in 2013 van textielcomplex Rana Plaza in Bangladesh waarbij ruim 1.100 mensen omkwamen heeft alles veranderd, zegt Occhio. „Er is behoefte aan producten met een goed verhaal. Waarom zou schoonheid ten koste moeten gaan van het welzijn van de mensen die het maken?”

250 euro loon per maand

In het atelier in Tunis worden elke maand tussen de 1.500 en 2.000 harten gemaakt. Vijf vrouwen heeft Occhio in dienst voor de productie. Deze maand worden door de winkels nieuwe orders geplaatst. Als het er genoeg zijn, neemt ze binnenkort meer vrouwen aan. Occhio betaalt de vrouwen 250 euro per maand voor vijf dagen werk. Het minimumloon in Tunesië is tussen de 150 en 180 euro voor zes dagen, „maar daarvan kan niemand leven”.

Daarnaast stort ze elke maand 50 euro per werknemer in een sociaal fonds. Uit het fonds worden soms luiers en melkpoeder betaald. Of advocaten ingeschakeld als dat nodig is, zoals laatst, toen een kind van een van de werknemers werd gekidnapt door de schoonfamilie. Waarom betaalt ze die 50 euro niet gewoon uit? „In een land waar een academicus een beginsalaris krijgt van 400 euro, kun je nog ongeschoolde arbeiders geen 300 euro betalen. Ik wil de motivatie om door te groeien niet wegnemen.”

Zelf heeft Occhio flink ingeleverd. In haar tijd bij de Europese Commissie verdiende ze zeer riant – „ik was een rich bitch”, zegt ze. Pas sinds een half jaar betaalt ze zichzelf een salaris uit. In december nam ze een algemeen directeur aan, afkomstig van schoenenmerk United Nude.

Geld is nog steeds een struikelblok, zegt ze. „Ik ben nog altijd een start-up. Als ik het zelf niet heb, is het geen probleem. Maar ik moet salarissen betalen, en daar slaap ik soms niet van. Maar wat ik nog veel moeilijker vind, is dat de meisjes de kansen die ik ze geef niet altijd aanpakken. Ik bied ze een baan aan, maar ze moeten wel komen – het is geen liefdadigheid. Een van de meisjes die voor me werkte, is prostituee geworden; ze verdient nu in een week wat ze bij ons in een maand verdiende. Ik wilde het steeds opnieuw met haar proberen, maar de mensen die het opvanghuis runnen, zeiden dat ik een voorbeeld moest stellen en haar moest ontslaan. In totaal zijn er nu drie vrouwen weggegaan. Dat schijnt normaal te zijn, bij vrouwen met een achtergrond van geweld, maar ik trek het mij iedere keer weer persoonlijk aan. Elk meisje dat vertrekt, neemt een stukje van mijn hart mee.”

    • Milou van Rossum