Beursangst en onbehagen

Paniek is het nog niet, maar de rust is ver te zoeken op de internationale financiële markten. Beleggers verlaten de aandelenbeurzen en vluchten in de veiligste staatsleningen van de stevigste westerse economieën. Deze reactie verraadt wantrouwen. Hoe groot die argwaan is, blijkt uit het feit dat veel van die veilige staatsleningen nauwelijks rente opleveren en in veel gevallen zelfs een negatieve rente kennen. Het houdt de vluchters niet tegen.

Een sluitende diagnose van wat de financiële markten op dit moment teistert is lastig, want er is meer dan één oorzaak voor de onrust. Het rommelt wederom in Griekenland. Beleggers maken zich zorgen over een mogelijke Britse uittocht uit de Europese Unie. En die EU zelf vertoont steeds meer haarscheuren, mede als gevolg van de reacties op de vluchtelingenkwestie.

Dan is er de zeer lage olieprijs, die in principe voordelig is voor het Westen, maar zo’n ravage dreigt aan te richten bij de grondstoffenlanden dat de kans op besmetting groeit. Zeker omdat veel opkomende markten wankelen onder een schuldenlast die pregnanter wordt nu het westerse kapitaal zich terugtrekt en lokale burgers en bedrijven hun geld buitengaats brengen.

China, veruit de belangrijkste opkomende markt en een cruciale factor in de wereldeconomie, ziet zijn groei vertragen maar eigenlijk weet niemand hoe erg, en hoe snel. Dat vooral de aandelen van banken het zwaar te verduren hebben – ABN Amro kwam deze week onder zijn introductiekoers van afgelopen november terecht – zorgt voor extra nervositeit.

Opmerkelijk is dat de economieën van de VS en de EU het intussen helemaal niet slecht doen – hoewel zij op de been worden gehouden door een uitzonderlijk soepel beleid van hun centrale banken. Het verhindert een groeiende groep van economen niet om uit de dalende rentevoeten op staatsleningen af te leiden dat er een recessiegevaar bestaat. En zeker in Europa, maar ook in de VS, lijkt het geloof van het publiek in de toekomst fragiel.

Zo bijt het probleem zichzelf in de staart. Dalende koersen zorgen voor pessimisme, deze verslechterende stemming beïnvloedt de reële economie, waarvan de mindere vooruitzichten zich weer uiten in dalende koersen. Meer dan zeven jaar na de Lehman-crisis blijkt economische en financiële stabiliteit nog steeds ver weg en is vertrouwen een schaars goed.

Is dit een overreactie? De Amerikaanse econoom Paul Samuelson grapte eens dat „de financiële markten negen van de afgelopen vijf recessies correct voorspelden”. Laten we hopen dat het op dit moment over één van die abusievelijke vier gaat.