Poetin offert corrupte vriend voor het volk

werd tien jaar geleden directeur van de Russische spoorwegen, een melkkoe van jewelste en dus een bron van corruptie. Nu is hij uit de gratie. Justitie heeft hem op de korrel.

Vladimir Jakoenin (rechts) ontmoet president Vladimir Poetin in het Kremlin.
Vladimir Jakoenin (rechts) ontmoet president Vladimir Poetin in het Kremlin. Foto Alamy

Hij behoorde tot Poetins inner circle, maar nu lijkt voormalig spoorwegbaas Vladimir Jakoenin ineens in grote problemen te zijn gekomen.

Afgelopen vrijdag meldde oppositieleider Aleksej Navalny dat de autoriteiten een onderzoek zijn gestart naar Jakoenins mogelijke betrokkenheid bij corruptie. Navalny heeft de afgelopen jaren een groot aantal schandalen onthuld rond de voormalige directeur van spoorbedrijf RZjD.

Tot nu toe was dat geen aanleiding voor actie geweest. Maar nu vond een officier van justitie het opeens nodig om zich te laten ontvallen – tegenover een medewerker van de oppositie nota bene – dat sommige beschuldigingen tegen het licht worden gehouden. Een anonieme bron van de Russische zakenkrant Vedomosti bevestigde het nieuws.

Corruptie is overal

Jakoenin (67) is een van Poetins oudste zakenvrienden. In 1996 richtte hij samen met de toekomstige Russische president een coöperatie op voor het beheer van enkele villa’s bij Sint Petersburg. De acht leden van ‘Ozero’ (‘meer’ in het Russisch) schopten het allen tot de top van het Russische zakenleven en bestuur.

Van 2005 tot 2015 stond Jakoenin tien jaar lang aan het hoofd van de Russische spoorwegen, met circa één miljoen werknemers het grootste staatsbedrijf van Rusland.

Het lijkt er op dat Jakoenin zijn positie ten volle heeft uitgebuit. In de afgelopen jaren groeide de spoorwegdirecteur uit tot het favoriete doelwit van Navalny. Diens Stichting voor de strijd tegen corruptie legde systematisch bloot hoe Jakoenin en zijn familie zich hebben verrijkt ten koste van de staatskas. Dat hoeft geen probleem te zijn – corruptie is in Rusland schering en inslag. In december onthulde Navalny bijvoorbeeld een enorm schandaal rond procureur-generaal Joeri Tsjajka, maar Ruslands hoogste aanklager zit nog vast in het zadel.

Jakoenin lijkt het echter te hebben verbruid. Afgelopen augustus werd bekend gemaakt dat de baas van de spoorwegen zou aftreden en zich zou richten op een post in de Russische Senaat. Maar Jakoenin maakte snel duidelijk dat dat hem te min was. Vorige maand maakte hij bekend dat hij een denktank zou oprichten die zich bezighoudt met het verminderen van ‘spanningen’ wereldwijd.

Vrouw in persoonlijke projecten

Misschien heeft hij daarmee zijn positie overschat. Of misschien vond het Kremlin het nodig een zuivering door te voeren in de aanloop van de verkiezingen voor de Doema, het Russische parlement, in september. Hoe dan ook: voor Jakoenin ziet de toekomst er ineens onzeker uit. Afgelopen vrijdag, de dag dat Navalny meldde dat de spoorwegbaas onderwerp is van onderzoek, deed de politie een inval bij Itar-Tass, Ruslands grootste persbureau. Tegelijkertijd werd er huiszoeking gedaan bij het reclamebureau ‘Michaïlov en partners’, dat werd opgericht door de huidige directeur van Tass, Sergej Michaïlov. De Tass-directeur was vroeger hoofd communicatie van de spoorwegen. In de Russische media werd er al snel een verband gelegd met Jakoenin.

En dan was er ook nog nieuws over Millennium, de ‘huisbank’ van de RZjD. Afgelopen vrijdag maakte de Russische Centrale Bank bekend dat Millenniums licentie is ingetrokken omdat de bank niet meer aan de liquiditeitseisen voldoet. Millennium was voor een deel in handen van RZjD en deed veel zaken met het spoorbedrijf.

Jakoenins vrouw Natalia maakte deel uit van de raad van commissarissen van de bank. Volgens bronnen van de krant Vedomosti was de bank mogelijk betrokken bij „persoonlijke projecten” van Jakoenin.

De Russische overheid lijkt de RZjD onder vuur te nemen. Dat wil zeggen: als justitie opdracht krijgt om het onderzoek door te zetten. Het kan goed zijn dat het Kremlin het houdt bij een waarschuwing, en dat de voormalige spoorwegtsaar onbekommerd mag genieten van zijn miljoenen. In de luwte, dat wel.

Lees ook: Zelfs het Kremlin weet niet meer hoe te reageren op pijnlijke onthullingen