Politwoops bewaart gênante tweets politici voor ons

De  van oorsprong Nederlandse dienst bewaart verwijderde tweets, onder meer van politici. Twitter was boos, blokkeerde de dienst, maar gaat de tweets binnenkort weer vrijgeven.

Presidentskandidaat Donald Trump staat bekend om zijn tweets zonder filter. Hij beledigde onder meer Republikeinen, Hillary Clinton, journalisten en vrouwen via zijn account @realDonaldTrump.
Presidentskandidaat Donald Trump staat bekend om zijn tweets zonder filter. Hij beledigde onder meer Republikeinen, Hillary Clinton, journalisten en vrouwen via zijn account @realDonaldTrump. Foto AFP

‘Als Hillary haar echtgenoot al niet kan bevredigen, hoe denkt ze Amerika tevreden te kunnen stellen?’ Zomaar een van de vele beledigende tweets van de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Trump verwijderde deze tweet kort na publicatie, maar het kwaad was al geschied - een oplettende blogger had de tweet geretweet. De les: politici moeten opletten wat ze zeggen in de publieke arena; van een in een opwelling verstuurde tweet komen ze niet zomaar af.

Of wel? „Niet alle politici worden zo intensief gevolgd als Trump”, zegt Arjan El Fassed, directeur van Open State Foundation. Volgens hem is het noodzakelijk dat alle tweets van politici - ook gewiste - worden bewaard. Dat doet Open State Foundation met Politwoops, een site die automatisch gewiste tweets van politici opslaat. „Vaak worden tweets verwijderd vanwege een typefout of iets anders onbenulligs”, aldus El Fassed. „Maar soms proberen politici uitglijders te verbergen of eerdere standpunten te verhullen.”

Tweets die eerder onschuldig leken, kunnen later problematisch worden - zoals bij het afgetreden VVD-Kamerlid Mark Verheijen, die een twee jaar oude tweet over een privéreis in een dienstauto verwijderde terwijl er onderzoek liep naar zijn declaratieverdrag (zie kader).

Politwoops begon in 2010 als een Nederlands project; inmiddels volgt de site politici in dertig landen, waaronder de VS, India en Turkije, en die van het Europees Parlement. Maar in mei vorig jaar werd de Amerikaanse variant van Politwoops plotseling geblokkeerd door Twitter. Enkele weken later werkten ook de accounts elders niet meer. Na maanden overleg besloot Twitter Politwoops met ingang van dit jaar weer toe te staan. Ergens deze maand zullen alle Politwoops-versies weer actief zijn. Wat was er aan de hand?

Ommekeer

Twitter kon Politwoops blokkeren omdat de site gebruikmaakt van Twitters application program interface (API). Daarmee kunnen externe softwareontwikkelaars toepassingen bouwen die gebruikmaken van Twitter - in het geval van Politwoops: automatisch een kopie opslaan van gewiste tweets van politici. Volgens Twitter schond Politwoops de API-overeenkomst, waarin staat dat het niet is toegestaan om verwijderde tweets te publiceren. In een brief aan Open State en haar Amerikaanse partnerorganisatie Sunlight Foundation schreef Twitter: „Stel je voor hoe zenuwslopend – beangstigend zelfs – twitteren wordt als het onveranderlijk en onherroepelijk zou zijn? Geen gebruiker verdient deze mogelijkheid meer dan een ander.”

De verbazing bij de organisaties was groot. Twitter staat namelijk bekend als een bedrijf dat zich altijd zeer terughoudend heeft opgesteld tegenover iedere vorm van interventie. Het bedrijf profileert zich als voorstander van vrijheid van meningsuiting, transparantie en openbaarheid en is trots op zijn rol bij burgerbewegingen, zoals de Arabische lente en ‘Black Lives Matter’-protesten - de gelijknamige hashtag staat in grote letters op een muur van het hoofdkantoor van Twitter geschilderd.

Bovendien was Twitter al jaren op de hoogte van het bestaan van Politwoops. „In 2012, na het live gaan van de Amerikaanse versie hebben we uitgebreide gesprekken gevoerd met Twitter”, vertelt El Fassed. „Politici gebruiken Twitter als politiek middel en moeten daarom verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor hun uitspraken. Destijds was Twitter overtuigd van het belang van Politwoops en is besloten de site toe te staan.”

Maar bij Twitter is er sinds 2012 veel veranderd. Stond de berichtendienst een paar jaar geleden nog te boek als een veelbelovend techbedrijf, sinds de beursgang eind 2013 verkeert het in zwaar weer. Het aantal maandelijks actieve gebruikers blijft steken op 320 miljoen. Onder druk van aandeelhouders probeert het bedrijf een breder publiek aan te spreken, onder meer door strenger op te treden tegen pest- en dreigtweets. En - kennelijk - ook een tijdje door de barrière voor politici om te twitteren zo laag mogelijk te maken, door ze eventuele uitglijders geruisloos te laten verwijderen.

Idealen

Het blijft vooralsnog gissen naar de vraag waarom Twitter Politwoops nu wél weer toestaat. Twitter wil niet reageren op een verzoek tot commentaar.

Het kan te maken hebben met de intensieve campagne van Open State en Sunlight. Een open brief aan Twitter met het verzoek Politwoops weer toe te staan werd ondertekend door meer dan vijftig burgerrechtenorganisaties, waaronder Human Rights Watch, Free Press en de Electronic Frontier Foundation.

El Fassed vermoedt ook dat het aantreden van mede-oprichter Jack Dorsey als CEO van Twitter in juli vorig jaar heeft bijgedragen aan het weer toestaan van Politwoops. Enkele maanden na zijn aantreden organiseerde Dorsey een conferentie voor softwareontwikkelaars, waarin hij Politwoops expliciet noemde als voorbeeld van een organisatie die Twitter moet ondersteunen. El Fassed: „Ik denk dat Dorsey band met softwareontwikkelaars wilde verbeteren door te laten zien dat vroege idealisme van het bedrijf nog levend is.”

El Fassed betreurt dat politici het afgelopen jaar tweets hebben kunnen verwijderen. „Zeker in landen waar verkiezingen spelen is de kans groot dat waardevolle informatie verloren is gegaan”, aldus El Fassed. „Wie weet wat Trump of andere presidentskandidaten nog meer aan gênante tweets hebben verwijderd? Die krijgen we nooit meer terug.”

Meer lezen over tech en media? Volg ons op Twitter: @NRCTechMedia