Opinie

Max en de kannibaal

Na een korte pauze zet het Max Havelaardebat zich voort. Gisteren pleitte lerarenopleider Anouk Zuurmond in de Volkskrant ervoor om de Havelaar op de leeslijst te houden. Na een rondvraagje bij mijn eigen leerlingen bleek dat de meesten het boek na een paar hoofdstukken aan de kant legden. Ze vonden Droogstoppel nog wel lollig, maar raakten ontmoedigd door de lange uitwijdingen. En dat terwijl juist deze roman hen iets kan leren over het koloniale verleden. De vraag is dus hoe we de Havelaar aan de man krijgen, zonder jongeren een hekel te laten krijgen aan literatuur.

Vanaf volgende week draait de verfilming van de roman Pride and Prejudice and Zombies in de Nederlandse bioscopen. Het boek bestaat voor 85 procent uit Pride and Prejudice van Jane Austen en voor de rest uit toevoegingen die er een historisch actieverhaal van maken. Negentiende-eeuws Engeland wordt overspoeld door zombies. Gelukkig zijn de zusjes Bennett door hun vader getraind in martial arts. Ze beuken zich een weg door de ondoden heen om, tot grote opluchting van hun moeder, ook nog eens enkele buitengewoon lucratieve huwelijken te sluiten.

Het voegt een extra laag toe aan het origineel, waarin een jonge vrouw zich verzet tegen een maatschappij die, net zoals een zombie, behoorlijk hersendood is. Mijn vrienden die Engels geven, behandelen tijdens hun lessen beide versies en merken dat de leerlingen opeens de rest van Austens oeuvre willen lezen. Ze hebben, nu ze zien wat voor beloningen literatuur met zich mee kan brengen, een groter leesuithoudingsvermogen gekregen.

Waarom zouden we met de Max niet hetzelfde doen? Laten we 85 procent staan en vullen we de rest aan om het spannender te maken en enkele themata uit te lichten. Omdat het origineel over uitbuiting gaat, zou het niet meer dan logisch zijn om in deze nieuwe versie Indië te laten overspoelen door hordes kannibalen. Barbertje blijkt daadwerkelijk aan stukken te zijn gesneden en te zijn ingezouten. Ondertussen doet de Nederlandsche onderdrukker niets om de Javanen te beschermen tegen de mensenvreters. Maar daar is actieheld Sjaalman, die met veel geweld voorkomt dat Saïdjah, Adinda en de rest van Lebak worden verorberd.

Multatuli zou zo’n herwerking zeker toejuichen. In zijn andere grote roman verpatst titelheld Woutertje Pieterse immers zijn Bijbel om een spannende roversroman te kunnen kopen. Hij raakt verslaafd aan lezen en verdiept zich, dankzij een sensatieboekje, vrijwillig in de literatuur. Douwes Dekker begreep hoe het werkte. En na de Havelaar nemen we nog een paar klassieken onder handen. Ik zie de titels al voor me. Beatrijs en haar loverboy. Vasalis’ Parken en Woestijnen en atoombommen. Voskuils Het bureau en de belastingbrigade. Ik kan niet wachten.