Hillary heeft de ervaring, maar Bernie de jongeren

Een generatiekloof verdeelt de Democratische partij: Clinton trekt de babyboomers, jongeren steunen Sanders die gratis universiteit belooft.

Hillary Clinton bij een debat in New Hampshire.
Hillary Clinton bij een debat in New Hampshire. Foto’s Justin Sullivan/Getty

Dina Nash is bijna zeventig, en gepensioneerd hoogleraar sociologie. Ze had nog graag door willen werken, „maar je weet hoe ouderen worden gediscrimineerd in Amerika. Een baas van dertig wil geen personeel dat veertig jaar ouder is. Ik ken een vrouw die na haar pensionering aan de voedselbonnen moest.” Dina Nash is een vurige aanhanger van Hillary Clinton, de koploper bij de Democratische voorverkiezingen.

Chelsea James (23) is de dochter van migranten uit Jamaica. Ze is net klaar met haar studie Milieuwetenschappen, maar heeft nog geen werk. Ze verliet de universiteit met tienduizenden dollars studieschuld. Zó zit ze in het rood, dat ze het haar ouders niet durft te vertellen. „Voor mijn ouders is financiële zekerheid essentieel. Ik kan deze schuld niet aflossen, en zie het bedrag alleen maar oplopen door de rente.”

no producer

Bernie Sanders bij een debat in New Hampshire. no producer

Er is maar één kandidaat die dit probleem begrijpt, zegt Chelsea James. Bernie Sanders, de Democraat die de universiteit gratis wil maken. „Zijn enthousiasme heeft me overtuigd. We hebben de politieke revolutie nodig die hij belooft.”

Twee kiezers. Allebei zijn ze vrouw, allebei overtuigd Democraat. Maar ze zijn het sterk oneens. En hun verschil van mening staat voor een diepe generatiekloof in de Democratische partij.

Hillary Clinton is de favoriet van oudere kiezers. Je ziet het op haar campagnerally’s, zoals die in Manchester: er zijn veel babyboomers zoals Dina Nash, van dezelfde generatie als de Clintons.

Bernie Sanders, de 74-jarige senator uit Vermont, moet het juist van de jonge kiezers hebben. Hij loopt de universiteiten af, en vindt daar zijn grootste aanhang.

In New Hampshire ligt Sanders ruim voor op Clinton. Hij kan hier bij de voorverkiezing vandaag een grote zege behalen. Dat zou betekenen dat de strijd om de Democratische presidentskandidatuur, die Clinton snel hoopte te winnen, nog maanden kan gaan duren.

Miniem verschil in Iowa

Hoe absoluut de generatiekloof is, toonden de eerste voorverkiezingen aan, vorige week in Iowa. Hillary Clinton won met een miniem verschil van Sanders. Dankzij de ouderen: 69 procent van de 65-plussers koos voor haar. Sanders had de millennials: maar liefst 84 procent van de Democratische kiezers onder de dertig koos voor hem.

De Clintons maken zich overduidelijk zorgen. Fel zette Bill Clinton zondag de aanval in op Bernie Sanders, die hij hypocrisie en oneerlijkheid verweet. „Als je een revolutie begint, moet je wel de feiten kennen”, zei Clinton.

Bernie Sanders staat op zondagmiddag voor een groep studenten op een kleine universiteit in het stadje Portsmouth. Hij vraagt aan de studenten hoe hoog hun studieschuld is. „Ik heb 60.000 dollar schuld!”, roept iemand. „100.000!”, roept een ander. „Ik betaal mijn eigen studieschuld, en die van mijn kinderen”, zegt een middelbare vrouw.

Jullie zitten diep in de penarie, en jullie hebben je kapitaal niet vergokt in Las Vegas. Het is een schande.

Bernie Sanders, tegen studenten met hoge studieschuld

Sanders zegt: „Jullie zitten diep in de penarie, en jullie hebben je kapitaal niet vergokt in Las Vegas. Het is een schande.”

Gratis college is belangrijk voor Sanders’ jonge aanhang. Maar het verschil tussen de kandidaten draait om meer. Hillary Clinton presenteert zich als de betrouwbare, pragmatische kandidaat bij wie de erfenis van Obama veilig is. Haar campagne draait om haar ervaring: First Lady in de jaren negentig, senator, minister van Buitenlandse Zaken.

Bill Clinton, die een steeds grotere rol in de campagne krijgt, zegt maandag in Manchester: „Je kunt boos zijn, of bang. Ik snap dat. Maar als president heb ik geleerd dat het er uiteindelijk om gaat wie dingen binnensleept. Hillary doet dat.” Clintons aanhang heeft de jaren negentig bewust meegemaakt, en heeft heimwee naar die tijd. Zij pleit voor het behoud van de verworven rechten van die generatie kiezers, of het nu om pensioenen gaat of over gezondheidszorg.

Bernie Sanders wil juist met het verleden breken. Hij beschuldigt Clinton, en de Democratische partij, van te nauwe banden met Wall Street, multinationals en commerciële media. Hij draagt een wantrouwen uit tegen instituties, dat op rechts door Donald Trump verwoord wordt. De zelfbenoemd ‘democratisch socialist’ bepleit een belasting op speculatie, gratis onderwijs en minder gevangenissen. Voor oudere kiezers ligt het socialisme van Sanders gevoelig: het doet denken aan de Koude Oorlog, toen het begrip taboe was in de VS. Jongeren hebben die negatieve associatie niet.

‘Genoeg is genoeg’

Voor jonge kiezers is de status-quo van Clinton juist niet interessant. Tweederde van de afstuderenden heeft een studieschuld, gemiddeld bijna 30.000 dollar. In Portsmouth zegt Chelsea James: „Bernie Sanders zegt vaak: ‘genoeg is genoeg’. Dat voel ik ook. Ik heb het gevoel dat wij ons leven lang alleen maar schulden aan het aflossen zijn.”

De strijd tussen Bernie Sanders en Hillary Clinton is daarmee meer dan alleen een generatie- of ideeënconflict. Het gaat ten diepste over de vraag wat de Democratische partij moet zijn: een partij die resultaten uit het verleden wil vieren, of een partij die haar activistische wortels herontdekt. De afgelopen decennia hebben de Democraten soms voor de ene, soms voor de andere rol gekozen.

In Portsmouth kiest Parker Dooley, een gepensioneerde arts, voor het activisme van Sanders: „Veel mensen van mijn generatie zijn vooral bang, voor hun pensioen, of terrorisme. En dat terwijl ze kinderen van de jaren zestig zijn! Ik heb nog met hen meegelopen in de Mars op Washington, in 1964. Wij Democraten hebben op de barricades gestaan. Ik wil dat die tijd terugkomt.”

Lees alles over de Amerikaanse verkiezingen op ons speciale verkiezingsblog