Opinie

    • Wilfried de Jong

Opblaaspop

Fotograaf Lawrence Beitler stond op 7 augustus 1930 met zijn toestel op het plein van het Amerikaanse plaatsje Marion. Hij richtte zijn lens op een bizar tafereel in een oude boom.

Flash!

De ouderwetse flitser met magnesiumpoeder deed zijn werk. Beitler holde naar zijn studio om de foto af te drukken.

In de donkere kamer verscheen de foto in de ontwikkelbak: aan de takken bungelden twee zwarte jongens met een strop om hun nek. Ze waren gelyncht omdat ze een moord gepleegd zouden hebben op een blanke.

Het stadje was uitgelopen om het ophangen te kunnen zien. Omstanders kijken ontspannen in de lens. Alsof wat zich voltrokken had de normaalste zaak van de wereld was.

Een dichter zag de foto en schreef een gedicht dat later de aanzet vormde tot het lijflied van Billie Holiday. Het heet ‘Strange Fruit’:

Southern trees bear strange fruit,

Blood on the leaves and blood at the root,

Black bodies swinging in the southern breeze,

Strange fruit hanging from the poplar trees.

Levenloze zwarte mannen die als vreemd fruit wiegen in de wind.

Een keer luisteren naar de versie van Holiday en de rillingen gaan over je lijf. Zeker als je weet dat zij als zwarte zangeres in de Verenigde Staten zoveel werd vernederd.

Misschien moet ik het haatdragende gedrag van hooligans niet willen duiden. En misschien moet ik al helemaal niet met een jazzliedje op de proppen komen.

Maar goed, ik had geen keus toen ik Feyenoord-keeper Kenneth Vermeer als een zwarte opblaaspop met een strop om zijn nek zag bungelen over de reling; de foto van 7 februari 2016 deed me denken aan de lynchfoto van 7 augustus 1930.

Feyenoord-keeper Vermeer – de ex-Ajacied, die vuile overloper – hing als ‘vreemd fruit’ in het stadion waar hij jarenlang sluitpost was. En het was nog slecht uitgevoerd ook, de imitatie-Vermeer had veel te dunne beentjes en een wit T-shirt als keeperstrui.

Net als in 1930 was het vermaak niet ver weg. In de buurt van de pop werd gezongen en de wedstrijd ging gewoon door.

Ajax won door een prachtgoal van Bazoer. Bazoer? Dat was toch die jongen die een paar weken terug op oerwoudgeluiden werd getrakteerd door ADO-fans?

Vermeer was achteraf bewonderenswaardig kalm. Met een lage stem weerde hij suggestieve vragen af. Al sneed het me door de ziel toen hij zei: „Je ziet jezelf hangen.”

De man die de pop over de balustrade slingerde werd opgepakt en kreeg een stadionverbod. Van mij mag er nog een straf bij: op wedstrijddagen verplicht luisteren naar ‘Strange Fruit’ en de tekst uit het hoofd leren.

Ik hoop dat het hem lukt, maar ik vrees het ergste.