Economie

‘Wees niet bang om lege kantoren te slopen’

Foto ANP

Een keerpunt: het aantal lege Nederlandse kantoorgebouwen is jarenlang gestegen, maar in 2015 is dit aantal met 5 procent gedaald, blijkt uit nieuw onderzoek van makelaarsorganisatie Dynamis. Gemeentes hebben in samenwerking met de overheid jaren geprobeerd het aantal lege kantoren terug te dingen door hier, bij voorkeur, woningruimte van te maken. Dit leidt tot minder lege kantoorruimte, maar Dynamis zegt dat er een strikter beleid nodig is om het probleem écht aan te pakken. Op sommige plekken is namelijk wél nieuwbouw nodig, ook al is er ook leegstand in dat gebied.

Hoe zit dat? Het probleem, de oorzaak en een mogelijke oplossing in drie punten:

1. Het probleem

In Nederland staat 7 miljoen vierkante meter aan kantoorruimte leeg. Lege winkels zorgen voor een verloedering van winkelstraten, maar wie geeft er om lege kantoren? Onderzoeksleider Frank Verwoerd van Dynamis:

“Lege kantoren kunnen er indirect voor zorgen dat er minder nieuwbouw is, omdat gemeentes bijvoorbeeld eerst lege gebouwen willen vullen voordat ze iets nieuws bouwen. Op bepaalde plekken, zoals in stadscentra, loopt de vraag naar kantoorgebouwen op, terwijl er geen extra aanbod is. Hierdoor kunnen de huren onnodig hoog oplopen”.

Kortom: er staat binnen gemeentes soms veel leeg op de ene plek, terwijl er elders in de gemeente nieuwe kantoorruimte nodig is.

2. De oorzaak

Een van de redenen is volgens Edwin Buitelaar, onderzoeker van het Planbureau voor Leefomgeving, dat er na 2000 te veel is geïnvesteerd in de vastgoedmarkt. Nadat de internetbubbel was gebarsten werd de aandelenmarkt minder aantrekkelijk en investeerden beleggers meer geld in de bouw van kantoren, terwijl hier niet altijd vraag naar was.


Een andere reden voor de leegstand is dat wanneer bedrijven naar een nieuw kantoorgebouw verhuizen, het oude gebouw vaak door niemand meer wordt gebruikt. Veel bedrijven willen hun kantoor op goed bereikbare plekken hebben - voor het OV - en verlaten daarom kantoorplekken op randgebieden, zoals industrieterreinen. Vervolgens is het voor vastgoedeigenaren lastig om een nieuw bedrijf te vinden voor het leegstaande kantoor.

3. De oplossing

Waarom worden die lege kantoren dan niet voor andere dingen gebruikt? Dat vroegen gemeentes en de overheid zich ook af, en daarom richtten zij het Expertteam Transformatie op, dat gemeentes moest ondersteunen in het vinden van nieuwe functies voor leegstaande gebouwen. De afgelopen jaren heeft het team met 87 gemeentes samengewerkt om (kantoor)gebouwen van bedrijven zoals Centraal Beheer Achmea in Apeldoorn en het GAK-kantoor in Amsterdam woningcomplexen te maken.


Het Expertteam Transformatie is volgens onderzoeker Verwoerd “erg succesvol” in het transformeren van lege gebouwen gebleken. Met name studenten hebben hier het afgelopen jaar van geprofiteerd: in 2015 werd een recordoppervlakte van 700.000 vierkante meter getransformeerd in woningen, waarvan 80 procent studentenwoningen.

Ondanks dat het Expertteam goed werk verricht, vindt Verwoerd dat er wel flink gesnoeid moet worden om de kantoormarkt weer gezond te maken. Wanneer een bedrijf verhuist naar een andere locatie, dan moet er een functie worden gevonden voor het oude kantoorgebouw. Zo  niet, dan moet het gesloopt worden. Verwoerd:

“De beslissing om nieuwe kantoren te bouwen moet niet afhangen van het aantal lege kantoorgebouwen.”