Opinie

Ombudsman doet een Vogelaartje in het Jeugdjournaal

Ombudsman Reinier van Zutphen in het 'Jeugdjournaal' (NOS).
Ombudsman Reinier van Zutphen in het 'Jeugdjournaal' (NOS).

Wat de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen woensdag bij het verlaten van de Tweede Kamer deed, heeft sinds 2008 een naam. Het was een onvervalst Vogelaartje.

Toenmalig minister Ella Vogelaar (PvdA) werd door Rutger Castricum (PowNews) zo hardnekkig achtervolgd, dat ze besloot geen antwoord meer te geven op zijn vragen en nukkig zwijgend voort te stappen. Dat maakte een regenteske indruk op de kijkers thuis en weinig later besloot politiek leider Wouter Bos haar te vervangen.

Van Zutphen werd nu door het Jeugdjournaal (NOS) gevraagd of hij de kinderen kon uitleggen waarom de Kinderombudsman van hem weg moest. Dat had hij net in het geheim aan een Kamercommissie gemeld, dus hoefde hij dat niet nog eens te doen. Bovendien, zo zei Van Zutphen, was het een „verkeerde vraag”. Daarna zweeg hij stug, zelfs niet toen de verslaggever hem toeriep: „Waarom zegt u niks? U bent de Ombudsman!”

Van Zutphen wil het enige uithangbord zijn van zijn organisatie en moet genoeg mediatraining hebben genoten om te weten dat zo'n akkefietje eindeloos herhaald zal worden en uiteindelijk fataal kan blijken, zeker voor een functionaris die nog meer dan een gewone bewindsman over breed draagvlak bij het publiek moet beschikken.

In de sociale media geniet Kinderombudsman en voormalig televisieproducent Marc Dullaert veel aanhang, terwijl Van Zutphen gisteren aan stukken werd gescheurd. Als het een ordinaire machtsstrijd zou zijn, dan heeft Van Zutphen die in de publieke opinie nu verloren.

Maar de Kamer die hem kritisch bevroeg, was na de briefing achter gesloten deuren wel akkoord. We kunnen voorlopig alleen speculeren over wat daar besproken is, maar laten we eens gezellig gaan speculeren. Stel, ik roep maar wat, dat er goede redenen waren om Dullaert te laten vertrekken: een lijk uit de kast, een grove fout, een ernstige aandoening. En afgesproken was dat de aftocht eervol zou zijn, zonder enige openbare toelichting van een van beiden. En dat oud-magistraat Van Zutphen zo'n afspraak altijd respecteert, ook als het zijn eigen ondergang zou betekenen. Dan nog was dit geen slimme zet. Dan had hij iets moeten verzinnen, een toelichting of een smoes, in ieder geval iets charmants, om het aanzien van zijn functie te verdedigen, want zo werkt de mediacratie.

Ik moest steeds aan een andere politica denken, die ook verkoos te zwijgen, op een in bakvissentaal geformuleerd afscheidsbriefje na. Op straat in New York is Wassila Hachchi (D66) niet meer veilig voor de camera van Telegraaf TV, die een verklaring eiste voor haar plotselinge vertrek uit de Tweede Kamer. En over haar wachtgeld.

Het kan weer van alles zijn: een conflict, een depressie, liefdesverdriet, gekte. In deze tijd kan je als bekleder van een publieke functie niet meer straffeloos redeneren: „Dat is privé en gaat jullie niets aan.” Maar ik weiger vooralsnog te geloven dat het alleen maar arrogantie zou zijn, in beide gevallen. Ik hoop althans van niet.