‘Toestand Jemen doet denken aan beleg Sarajevo’

De humanitaire nood in Jemen door de burgeroorlog is groot, zegt Arjan Hehenkamp. ‘Zulk wapengeweld heb ik lang niet meegemaakt.’

Hij werkt al een kwart eeuw voor Artsen zonder Grenzen, maar zulk wapengeweld als nu in Jemen heeft hij al lang niet meer meegemaakt. Dat vertelt Arjan Hehenkamp, directeur van Artsen zonder Grenzen, door de telefoon vanuit het door burgeroorlog verscheurde land.

De meeste indruk op hem heeft de nijpende toestand in Taiz gemaakt, voor de oorlog de derde stad van Jemen. Vijf maanden al wordt Taiz belegerd door strijders van de shi’itische Houthi’s. Hehenkamp vertelt over de intense bombardementen en zware gevechten.

„Je kunt er ’s nachts niet van slapen. De toestand deed me denken aan Sarajevo tijdens de Bosnische oorlog. Er zitten her en der snipers.”

Jemen is de afgelopen jaren in de greep geraakt van een verwoestende burgeroorlog. Van de Houthi’s tegen de inmiddels uit de hoofdstad Sana’a verdreven regering van de sunnitische president Hadi, die weer wordt gesteund door een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië. Op steeds andere plekken breken gevechten uit en vinden bombardementen plaats.

Het leed van de burgerbevolking in Taiz, de poort tot het zuiden van Jemen, is groot. Veel gezinnen zijn uit elkaar geslagen. „Ik sprak een arts die voor ons werkte in het belegerde deel van de stad. Hij mocht vertrekken en kon zijn dochtertje meenemen. Maar een deel van zijn familie bleef achter, ook een nichtje dat er slecht aan toe was na een bominslag. Net als veel anderen probeerde die dokter steeds wanhopig zijn familie te bellen om te achterhalen of ze allemaal nog in leven waren.”

Zeker de helft van de inwoners van Taiz, een stad van ruim een half miljoen, is gevlucht. De toestand in Taiz en elders wordt verder bemoeilijkt door brandstoftekorten. Daardoor is er soms geen brandstof voor generatoren voor ziekenhuizen en de voor de volksgezondheid belangrijke waterzuiveringsinstallaties.

Hehenkamp bezocht in Jemen de klinieken van Artsen zonder Grenzen, die soms ook onder vuur komen. Driemaal zijn AzG-ziekenhuizen en klinieken de laatste drie maanden aangevallen en eenmaal een ambulance. Hehenkamp: „Burgerdoelen worden niet ontzien bij de luchtbombardementen van de internationale coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië.”

Is er in Taiz en elders hongersnood?

„Nee, maar er is wel een groeiend probleem van ondervoeding. Er wordt nog voedsel binnengesmokkeld. Maar het is vier keer zo duur geworden, waardoor vooral de armsten in de problemen komen. Er is een nijpend medicijnentekort en de hygiëne gaat achteruit.”

Hoe is het om door Jemen te reizen?

„Je komt langs tientallen controleposten van allerlei groeperingen waarvan vaak niet duidelijk is bij wie ze precies horen. De wachtposten doorzoeken je auto maar zijn over het algemeen vriendelijk. Je ziet ook veel zware wapens, zelfs tanks. Het is een klassieke oorlogssituatie.”

Zie je veel verwoestingen?

„Veel gebouwen in de hoofdstad Sana’a zijn zwaar beschadigd door beschietingen met onder meer raketten en luchtbombardementen. Ook in Taiz zijn er veel verwoestingen. Maar volledig weggevaagde dorpen zoals in Syrië, heb ik hier niet gezien.”

Waar zijn die honderdduizenden ontheemden uit Taiz en andere plaatsen naar toe gegaan?

„Ze hebben niet het voordeel dat de Syriërs hadden. Die konden naar het buitenland vluchten. Voor de Jemenieten zijn de mogelijkheden heel beperkt. Hun land is grotendeels omringd door Saoedi-Arabië, waar de meesten niet welkom zijn. In het zuiden zijn gebieden die in handen zijn van Al-Qaeda, ook niet aantrekkelijk. Sommige ontheemden zoeken hun heil bij familieleden, andere huren samen een appartement.”