Betaal jij te veel huur? Vijf vragen over scheefwonen

Verhuurders baseren hun huurverhogingen op gegevens die de fiscus – naar nu blijkt – sinds 2013 ten onrechte verstrekt.

Foto Eric Brinkhorst

De Belastingdienst mag verhuurders van sociale huurwoningen desgewenst geen inkomensgegevens van huurders verstrekken. Dat heeft de Raad van State woensdag bepaald in een zaak over een huurder die tegen deze praktijk in het geweer was gekomen. Vijf vragen over de uitspraak.

1 Waarom vragen verhuurders inkomensgegevens op?

Eigenaren van sociale huurwoningen kunnen sinds 2013 bij de Belastingdienst inkomensgegevens van huurders opvragen om ‘scheefwonen’ tegen te gaan. Scheefwonen houdt in dat mensen met te hoge inkomens blijven wonen in sociale huurwoningen, die juist bedoeld zijn voor mensen met lagere inkomens. Als blijkt dat huurders te veel verdienen, mogen verhuurders de huren verhogen. Zo worden mensen met hogere inkomens gestimuleerd uit te wijken naar de vrije sector.

Verhogingen van de huurprijs zijn sinds 2013 inkomensafhankelijk. Die huurverhogingen zijn gebaseerd op gegevens van de fiscus. De Belastingdienst zegt overigens niet hoe veel iemand exact verdient, maar geeft een indicatie: minder dan 34.678 euro bruto per jaar, 34.678 tot 44.360 euro of meer dan 44.360 euro?

2 Gaat het om forse huurverhogingen?

Dat verschilt per categorie. Voor de huurders met een jaarinkomen van minder dan 34.678 euro bedraagt de huurverhoging inflatie plus 1,5 procent. Voor de middelste categorie inflatie plus 2 procent. En voor wie meer dan 44.360 euro verdient is het inflatie plus 4 procent.

3 Hoe veel scheefwoners zijn er in Nederland?

Dat hangt natuurlijk van de definitie af. Minister Blok (Wonen, VVD) zei vorig jaar in NRC dat in meer dan 500.000 huurwoningen in de sociale sector mensen wonen die te veel verdienen voor de hoogte van de huur. De kale huur van een sociale huurwoning bedraagt in 2016 maximaal 710,68 euro per maand. Volgens de minister is scheefwonen „een enorm probleem”, omdat het zorgt voor verstopping op de woningmarkt. Hij wil de doorstroming verbeteren, het aanbod vergroten en scheefwoners naar duurdere woningen duwen.

4 Staat de uitspraak de plannen van Blok in de weg?

De Raad van State oordeelt dat het „uitdrukkelijk en duidelijk” in de wet moet staan als de fiscus verplicht is inkomensgegevens te verstrekken, en dat is nu niet het geval. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Blok dat hij zich samen met staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) beraadt op de gevolgen van de uitspraak. In zijn nieuwste wetsvoorstel over de huurwoningmarkt heeft Blok alvast de expliciete wettelijke verplichting voor de fiscus om inkomensgegevens te verstrekken opgenomen, schrijft hij. De vraag is of zijn wetsvoorstel op tijd door zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer wordt aanvaard: op 1 juli staat een nieuwe ronde van inkomensafhankelijke huurverhogingen gepland. Dat mag maar één keer per jaar.

5 Krijgen scheefwoners bij wie huren zijn verhoogd nu hun geld terug?

Dat is nog niet duidelijk. Huurdersvereniging de Woonbond bestudeert of de uitspraak van de Raad van State betekent dat onterechte huurverhogingen kunnen worden teruggevorderd, zegt directeur Ronald Paping. Volgens de Woonbond zijn de huren van honderdduizenden huishoudens de afgelopen jaren verhoogd: 355.000 huishoudens in 2013, 417.000 in 2014 en 328.000 in 2015. „Ik vind ook dat mensen een reële huur moeten betalen”, zegt Paping. „Maar ik vind niet dat we mensen hun sociale huurwoningen uit moeten jagen.” Hij noemt een fictief voorbeeld van een gezin en een alleenstaande. Het gezin heeft een inkomen van 35.000 euro en betaalt 700 euro huur. De alleenstaande verdient 34.000 euro en betaalt 300 euro huur. „Het gezin krijgt wél een huurverhoging en de alleenstaande niet”, zegt Paping. „Vinden we dat dan uit te leggen?”