Wetenschap heeft geen zelfreinigend vermogen

Wat gebeurt er als een wetenschapper een serieuze fout in een gepubliceerd artikel meldt bij het wetenschappelijk tijdschrift? Bar weinig, zo ontdekten vier Amerikaanse onderzoekers. Tijdschriften zijn er helemaal niet op ingesteld om fouten te corrigeren. Het zelfreinigend vermogen van de wetenschap werkt niet. Ze beschreven hun ervaringen woensdag in het tijdschrift Nature. Het gaat om fouten in de statistische analyse van ruim 25 willekeurige, gepubliceerde artikelen. Verzoeken om correctie bij de desbetreffende tijdschriften stuitten op een muur van afwijzing: terughoudende redacteuren, tijdschriften die geld (rond de 2.000 dollar) vroegen om een correctie te plaatsen. Hoe vaak er iets gedaan werd met hun kritiek, schrijven de onderzoekers niet. Als het al tot een correctie kwam, of tot terugtrekking van een artikel, duurde dat vele maanden. De laatste jaren wordt meer onderzoek gedaan naar de mate waarin fouten worden gemaakt, met name in statistische analyses. Bepaalde vakgebieden steken er bovenuit: psychologie en biomedische wetenschappen in het bijzonder. Vorig jaar schreef medisch tijdschrift The Lancet in een alarmerend commentaar dat de helft van het onderzoek naar geneesmiddelen niet deugt.

De vier Amerikanen roepen tijdschriften op het verwerken van correcties te standaardiseren. En verder, schrijven ze: maak (ruwe) data openbaar en geef het tijdrovende werk om gepubliceerde artikelen te screenen meer waardering.