Alles uit de kast voor meer studentenrechten

Woensdag werd tijdens een Kamerdebat met moties en 57 amendementen gepoogd om studenten en docenten meer inspraak te geven.

Bezetting Maagdenhuis in 2015
Bezetting Maagdenhuis in 2015 foto boaz timmermans

Studenten en docenten krijgen meer inspraak in het hoger onderwijs. De Tweede Kamer rondde woensdag het debat af over de Wet Versterking Bestuurskracht van minister Bussemaker (OCW, PvdA). Kamerleden struikelden over elkaar met maar liefst 57 amendementen en ook moties om de invloed van docenten en studenten te vergroten, waarvan misschien wel de helft het kan halen bij de stemming komende dinsdag. Vaak met steun van de minister.

De rol van opleidingscommissies in faculteiten en onderdelen van universiteiten en hogescholen zal verder worden versterkt. Pieter Duisenberg (VVD) en Mohammed Mohandis (PvdA) hebben een amendement ingediend dat deze commissies meer instemmingsrecht zou geven over de inhoud van het onderwijs. Deze commissies bestaan voor de helft uit docenten en verder ook uit studenten.

Maar daar houdt het niet mee op. De bedoeling is dat er ook een student en een docent komen in de sollicitatiecommissie voor het college van bestuur van universiteiten en hogescholen. Dan wordt het medezeggenschapsorgaan niet meer afgescheept met een enkel gesprekje met een reeds uitverkoren kandidaat.

Ook het voorstel tot aanwezigheid van een assessor in het facultaire bestuur van het hbo zou wettelijk worden geregeld. Studenten die gaan besturen, zouden geen collegegeld hoeven te betalen. En de medezeggenschap krijgt waarschijnlijk meer recht op informatie.

In het kielzog van het hoger onderwijs krijgt ook de medezeggenschap in het mbo waarschijnlijk instemmingsrecht op hoofdlijnen van de begroting. En op termijn moet dat ook gaan gelden voor basisscholen en het middelbare onderwijs.

Het Interstedelijk Studentenoverleg en en de studentenvakbond LSVB waren tevreden over het verloop van het debat. Studenten waren zichtbaarder dan docenten in hun streven naar inspraak en democratisering en zij werden ook veel vaker genoemd in het Kamerdebat. Dat terwijl de opkomst van docenten (rond een derde) bij verkiezingen van medezeggenschap hoger is dan die van studenten (20 procent). Paul van Meenen (D66) die nog veel verder wil gaan met inspraak in het onderwijs, verwacht dat de opkomst dan ook stijgt.

Wat Kamerlid Michel Rog (CDA) „een karrevracht aan amendementen” noemde, was ook gevolg van de Maagdenhuisbezetting in Amsterdam, een jaar geleden. Die zette democratisering in het hoger onderwijs op de agenda. Het wetsontwerp was toen al grotendeels klaar. De teleurstelling was algemeen toen afgelopen zomer de tekst bekend werd.

Democratisering helpt volgens veel Kamerleden tegen bestuursdebacles. Het rijtje rampen met Hogeschool InHolland, scholenkoepel Amarantis en de ROC in Leiden kwam vaak voorbij. Maar was gebrek aan inspraak wel de oorzaak? Minister Bussemaker waarschuwde dat de medezeggenschap „niet de rol van de raad van toezicht kan overnemen”. Anders kan die zich niet tegenover haar verantwoorden.

Pieter Duisenberg (VVD) hekelde de „kerstboom van rechten” en „de tsunami aan jaren-zestig-amendementen”. „Ik heb de echo in mijn hoofd van studenten, leerlingen en docenten die goed bezig zijn met ambities”, zei hij. „Wat jullie in Den Haag allemaal bedenken, doe het alsjeblieft niet.” Hij zocht de oplossing voor wanbestuur in codes en wettelijke aansprakelijkheid van bestuurders. Het nieuwe Kamerlid Eppo Bruins (ChristenUnie) komt uit de bètawetenschap en hij mocht meteen de balans houden tussen de linker- en rechtervleugel. Hij kan kiezen welk voorstel een meerderheid krijgt.