Zo los je de vluchtelingencrisis op

Guy Verhofstadt en Sophie in ’t Veld weten wat de Europese regeringsleiders te doen staat.  

Archiefbeeld. Een man en een kind komen aan op Lesbos. Foto Santi Palacios / AP

Archiefbeeld. Een man en een kind komen aan op Lesbos. Foto Santi Palacios / AP

De Europese regeringsleiders zijn niet in staat grip te krijgen op de vluchtelingencrisis. De laatste informele top in Amsterdam met de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken was een aanfluiting. De 28 ministers bevestigden dat de binnengrenzen nog minstens twee jaar gesloten zouden moeten blijven. Hun oplossing voor de vluchtelingencrisis is dus de bewegingsvrijheid van vijfhonderd miljoen Europeanen inperken, waardoor het voor toeristen en bedrijven lastiger wordt om grenzen over te steken. Het is het ultieme politiek zwaktebod dat onze economie en onze hard bevochten Europese vrijheden ondermijnt. 

De grenzen dichtgooien en andere afschrikwekkende tactieken – zoals nationale quota of het afnemen van juwelen – zal vluchtelingen er niet van weerhouden oorlog en vernietiging te ontvluchten. We blijven vastzitten in de negatieve spiraal. De eerste 21 dagen van januari kwamen er 37.000 mensen aan in Italië en Griekenland: 10 keer méér dan in dezelfde periode in 2014. Deze noodsituatie kan alleen maar opgelost worden met een allesomvattend Europees plan: één dat onze gezamenlijke waarden en verwezenlijkingen beschermt, in plaats van ze op te geven.

Maar first things first. De meest kwetsbare grens, die tussen Griekenland en Turkije, moet nu beschermd worden. Een snel interventieteam van 2.000 Europese en nationale ambtenaren moeten er heen om vingerafdrukken af te nemen, de vluchtelingen te screenen en te registreren. Dit snelle interventieteam moet ook beslissen welke vluchtelingen kunnen doorreizen naar een Europese bestemming. Tegelijk moeten we de levensomstandigheden van de vluchtelingenkampen in Turkije en Europa verbeteren. In plaats van miljarden te pompen in een slechte deal met Erdogan, moeten we directe en gerichte financiële steun voor voedsel, onderwijs en gezondheidszorg bieden voor de vluchtelingen in die kampen.

Maar de huidige crisis heeft de onderliggende problemen die het veroorzaakt hebben en deze moeten we ook aanpakken. Frontex is een beperkt agentschap met een budget dat kleiner is dan twee voetbaltransfers. Frontex moet worden opgewaardeerd naar een echte Europese Grens- en Kustwacht. Het voorstel van de Europese Commissie ligt al klaar; we moeten het alleen nog in een spoedprocedure goedkeuren in het Europees Parlement en de Raad. De volgende begrotingscontroleronde van de Europese begroting is het juiste moment om de financiering van Frontex fors op te hogen naar wat noodzakelijk is. Die Europese Grens- en Kustwacht, gefinancierd door alle lidstaten, zal niet alleen Europa beschermen, maar is ook de beste garantie om de vluchtelingen ordelijk en menswaardig op te vangen.

Een Europese Grens- en Kustwacht veronderstelt uiteraard ook uniforme Europese regels die zij moet toepassen. De huidige Dublin-regels voor asiel hebben gefaald. Ze hebben geleid tot een race to the bottom, waarbij de lidstaten concurreren om de minst aantrekkelijke bestemming voor migranten te worden. Het lost het probleem niet op. Het maakt van de vluchtelingen speelballetjes in een flipperkast die heen-en-weer worden geschoten. De Europese Raad moet één set van asielregels afspreken, die binnen de hele EU worden toegepast, inclusief een verplicht quotasysteem om de vluchtelingen over alle 28 lidstaten te verdelen.

Tegelijkertijd moet er ook een eenduidige set migratieregels komen, zodat mensen van buiten de EU die hier willen werken, niet langer het asielsysteem hoeven te misbruiken. Ze kunnen dan een Europese Blue Card aanvragen, net zoals de Amerikaanse Green Card. Het is belachelijk om een Europese arbeidsmarkt te hebben maar nog altijd een lappendeken van 28 nationale werkvergunningen, die allemaal een beetje van elkaar verschillen en dus de arbeidsmobiliteit vertragen in plaats van te bevorderen.

Iedereen wacht wanhopig op concrete en haalbare maatregelen die de situatie weer onder controle kunnen brengen. Met het sluiten van de grenzen, heeft het anti-Europese antwoord tot nu toe de boventoon gevoerd. Maar wat eurosceptici niet aan mensen vertellen, is dat een terugtrekking achter onze nationale grenzen onze economie pijn doet en onze bewegingsvrijheid ondermijnt. We hebben Europese hervormingen nodig die onze Europese bevochten vrijheden en waarden behouden, beschermen en beveiligen.