Ze willen een loterij zonder winnaars

Poging Stichting Loterijverlies om uitbetaling prijzengeld door Staatsloterij te verbieden strandt bij rechter.

Het kantoor van de Staatsloterij in Den Haag.
Het kantoor van de Staatsloterij in Den Haag. Foto MARCO DE SWART / ANP

Het oogt niet helemaal als een gelijke strijd. Links voor de rechter zitten drie advocaten van het Amsterdamse Zuidas-kantoor Van Doorne, de huisadvocaat van de Staatsloterij. Rechts zit jurist Ferdy Roet van de stichting Loterijverlies, zojuist op krukken binnen gestrompeld als gevolg van een recente enkeloperatie. Naast hem zijn advocaat Mark Raaijmakers van Roest Singh Advocaten uit Hoofddorp.

Voor aanvang van het kort geding laat Raaijmakers zich op de gang ontvallen „best zenuwachtig” te zijn. „Ik ben maar een kleine advocaat.” Doorgaans doet hij huurrecht en schuldsanering, geen procedures tegen bedrijven met een jaaromzet van ruim 700 miljoen euro, zoals de Staatsloterij. Zijn taalgebruik is ook wat meer van de straat dan dat van de Van Doorne-lieden. Zo legt hij de rechter uit waar het „hiero” eigenlijk om gaat.

En dan eist Roet ook nog het ogenschijnlijk onmogelijke: dat het de Staatsloterij wordt verboden om nog prijzengeld uit te keren aan haar deelnemers. En dat de staatsdeelneming Roets stichting Loterijverlies een voorschot van 10 miljoen euro geeft voor gemaakte buitengerechtelijke kosten.

Maar schijn heeft in het geval van Roet wel eens eerder bedrogen. Met de in 2008 opgerichte claimstichting Loterijverlies, waar 193.000 loterijspelers zich bij hebben aangesloten, is hij de drijvende kracht achter een voor de Staatsloterij nogal pijnlijke uitspraak. Vorig jaar oordeelde de Hoge Raad namelijk dat de Staatsloterij schuldig is aan misleiding van haar deelnemers. Van 2000 tot 2008 trok de loterij prijzen uit een pot waarin ook onverkochte loten zaten. Veel miljoenenprijzen vielen dus op loten die helemaal nooit over de toonbank waren gegaan. De winkans voor deelnemers was daardoor veel kleiner dan de loterij meedeelde.

Bij de Staatsloterij hadden ze gehoopt dat het na afgelopen zomer wel afgerekend zou zijn met dat verleden. In juni lanceerde de staatsdeelneming „een landelijke mediacampagne met als doel teleurstelling en boosheid uit het verleden bij spelers weg te nemen en duidelijkheid te creëren over haar organisatie”. Directeur Frans van Steenis zei schuldbewust dat de staatsdeelneming „de afgelopen periode niet altijd positief in het nieuws is geweest”.

Maar Roet werkt niet bepaald mee aan het charmeoffensief. Hij wil een flinke genoegdoening voor zijn achterban en zichzelf: 350 miljoen euro. Dat is het geld dat de leden aan staatsloten uitgaven in de periode van de misleiding plus rente en de kosten die gemaakt zijn door – inmiddels in belastingparadijs Guernsey gevestigde – Loterijverlies.

Vorig jaar onderhandelden de Staatsloterij en Loterijverlies over een schadevergoeding, maar ze kwamen er niet uit. De Staatsloterij is bereid tot „een billijke en redelijke tegemoetkoming”, stelt zij. 350 miljoen euro valt niet onder die definitie. „Ze willen helemaal niet schikken”, zegt Roet.

Sinds hij eind vorig jaar tot die conclusie kwam trekt hij alles uit de kast. Zo stelde hij Staatsloterij-directeur Van Steenis in november via een deurwaardersexploot aansprakelijk omdat de Staatsloterij in de boeken geen voorziening voor een schikking had opgenomen. Hij diende onder meer een klacht in bij de Orde van Advocaten tegen Van Doorne omdat het kantoor de Staatsloterij zowel bijstaat in de zaken tegen Loterijverlies als bij de op handen zijnde fusie met De Lotto. Hij tekende bij de rechtbank van Rotterdam beroep aan tegen de fusie van de Staatsloterij en De Lotto. Hij stuurde de Tweede Kamer een bezorgde open brief. En hij spande het kort geding aan tegen de Staatsloterij dat dinsdag diende en waarin hij dus eist dat de Staatsloterij geen prijzen meer mag uitkeren.

Kort geding is schadelijk

Veel hangt samen met de fusie van Staatsloterij en De Lotto waarover de Tweede Kamer woensdag praat. De loterijen willen fuseren om een vuist te kunnen maken als online gokken wordt gelegaliseerd. Volgens Roet is de fusie bedoeld om geld uit handen van zijn achterban te houden; straks wordt het geld dat de loterijen afdragen aan de staat (in 2014 ruim 80 miljoen van de Staatsloterij) op een derdenrekening geparkeerd waar hij voor een schadevergoeding niet bij zou kunnen komen.

De Staatsloterij betwist die onbereikbaarheid. En volgens advocaat Leedekerken is het onzin dat de Staatsloterij 350 miljoen schadevergoeding zou moeten betalen. De Hoge Raad mag hebben geoordeeld dat deelnemers zijn misleid, volgens Leedekerken moet per individu worden vastgesteld of hij niet zou hebben deelgenomen als hij wel goed was voorgelicht. Volgens hem is het kort geding extreem schadelijk voor de loterij. „De enkele suggestie dat de Staatsloterij de prijzen niet zou kunnen uitkeren, die massaal door de media is overgenomen, leidt nu al tot substantiële schade in de vorm van omzetdaling.”

Vandaar ook dat hij zo snel mogelijk een uitspraak wil. Dat vond ook de rechter een goed idee. In een versneld vonnis legt de rechtbank de eisen van Loterijverlies vanochtend naast zich neer.