PvdA: geen taboe op criminele asielzoekers

„De stroom vluchtelingen zet onze waarden onder druk”, zegt PvdA-minister Bert Koenders in Straatsburg. „Weg met de taboes. Práát erover!”

In Straatsburg vergaderde dinsdag het Europees Parlement.
In Straatsburg vergaderde dinsdag het Europees Parlement. Foto Frederick Florin/AFP

Hoe houden we onze normen en waarden overeind? Met die vraag heeft minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) dinsdag in Straatsburg een naar hij hoopt „eerlijk debat” over de vluchtelingencrisis afgetrapt. „Natuurlijk is er sprake van een humanitaire noodtoestand”, zegt Koenders. „Maar het is ook een stresstest voor onze Europese normen en waarden.”

In een hotelzaal riep Koenders Europese experts bijeen voor zijn conferentie Uitdagingen van de migratie. En dan gaat het niet om het dichtgooien van grenzen of opvangquota. Koenders wil „die andere uitdaging” agenderen: „Het is heel begrijpelijk dat in een kleine gemeente waar Syriërs arriveren de Nederlander denkt: hoe gaat dat straks met mijn identiteit?”

Gebeurtenissen als in Keulen en aanvallen op opvangcentra hebben angst en onrust gezaaid in alle EU-landen, zegt Koenders. „Maar ik vind het zorgelijk dat daar alleen maar formeel over wordt vergaderd. We moeten hier in Europa meer informeel over praten, zónder taboes.”

Opnieuw eist een PvdA’er in Europa de aandacht op in de vluchtelingenkwestie. Vorige week was het eurocommissaris Timmermans, die zei dat 60 procent van de vluchtelingen „valsspeelt en niet écht op de vlucht is voor oorlog”. Daarna lanceerde partijleider Samsom zijn plan om vluchtelingen terug te sturen naar Turkije.

Een debat over de Europese waarden is hard nodig, zegt burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam, met Koenders in Straatsburg. „In sociaal opzicht was de naoorlogse wederopbouw een heel grote uitdaging”. Maar déze – de opvang en integratie van miljoenen – doet daar nauwelijks voor onder. „Het vraagt veel van Europeanen. En een spons heeft maar een beperkte opnamecapaciteit.”

Aboutaleb belichaamt als geen ander de wens van de PvdA om het oude imago van softe multicultipartij af te schudden. „Wie naar Europa komt, moet zich stevig aanpassen. Zo hoort het”, zegt hij.

Slaan wij een hardere toon aan? „Niet harder maar nuchterder”, zegt PvdA’er Kati Piri, verderop in het Europarlement. Als Turkije-rapporteur in het parlement waarschuwde ze recent nog voor een dreigende burgeroorlog in Turkije. Maar toen Samson zijn plan presenteerde – dat voorziet in het terugsturen van vluchtelingen naar, aldus Samsom, „bijna veilig Turkije” – steunde Piri haar partijleider. „Turkije nu plots wél veilig?”, vroeg GroenLinks-Europarlementariër Judith Sargentini zich af. Piri begrijpt die verbazing en kritiek. „Maar heeft iemand een ander en béter plan?”

In de hotelzaal heeft tijdens Koenders’ conferentie intussen Thorbjørn Jagland van de Raad van Europa (hoeder van de mensenrechten) het woord genomen. Hij waarschuwt voor „cultureel relativisme”. Hier in Europa garanderen we het recht van vrouwen op een leven dat is gevrijwaard van intimidatie en geweld, zegt Jagland. „Hier valt in Europa niet over te onderhandelen. Geen mitsen en maren.”

„Nieuwkomers zullen zich aan ónze wetten moeten houden”, zegt Koenders. Tegelijk benadrukt hij dat Europeanen zelf zich ook aan de regels moeten houden. „Ik begrijp de angst voor die oncontroleerbare asielzoekersstroom. En ik begrijp dat mensen hun angst en zorg willen uiten. Maar doe dat dan wel geweldloos, via de democratische kanalen.”

In elke samenleving „is het helaas zo” dat criminaliteit merendeels wordt gepleegd door jonge mannen, aldus Koenders. „Als dat vaak mannen zijn wier misdrijven gerelateerd zijn aan hun opvoeding en religie, stel dat dan aan de orde. Praat erover. Maak er geen taboe van.”