Islamitische Staat maar dan honderd jaar geleden

De Russische baron Ungern-Sternberg regeerde ooit in Mongolië met harde hand. Kunnen we hieruit lessen trekken om IS te verslaan?

Iraakse elitetroepen veroverden eind december de stad Ramadi terug op IS. Foto Ahmad Al-Rubaye/Reuters

Een leider die een op religie gestoelde pseudostaat wil stichten, inwoners onderdrukt en in toom houdt met publieke massaslachtingen en het doel nastreeft om een verloren gewaand keizerrijk te herstellen. Klinkt wellicht bekend? Dat kan, maar dit verhaal gaat niet over Islamitische Staat (IS).

Bijna honderd jaar geleden zorgde baron Roman Fedorovich von Ungern-Sternberg voor een IS-achtige situatie in Mongolië, zo blijkt uit een boeiend stuk van The Atlantic. Ungern-Sternberg was een officier in het Russische leger dat deelnam aan de Eerste Wereldoorlog. Daarna begon op eigen grond de strijd tegen de bolsjewieken. Toen deze communisten het gevecht om de macht in het land dreigden te gaan winnen, trok Ungern-Sternberg richting Mongolië.

Als de overlevering waar is, veroverde hij onder meer een gebied rond de huidige hoofdstad Ulaanbaatar. Hij liet er tegenstanders oppakken, levend verbranden of zelfs doodslaan met een bamboescheut.

Parallellen met het heden

In het stuk worden verschillende parallellen getrokken met het heden waarin terreurgroepering IS angst en verderf zaait. Het feit dat de baron uiteindelijk ten onder ging kan hen die IS vrezen wellicht optimistische stemmen. Kijk maar eens naar de volgende overeenkomsten:

Het verhaal over Ungern-Sternberg kan wellicht een aanknopingspunt vormen voor een optimistische toekomst waarin IS geen rol meer speelt. Zo gingen de gruwelijkheden van de baron zo ver, dat hij zich uiteindelijk van zijn eigen volk vervreemdde. De terugkeer richting het thuisland liep uit op een ramp voor Ungern-Sternberg. Hoe dat ging en welke tactische fouten hij maakte, valt in het verhaal ISIS, but Buddhist te lezen.

    • Jorg Leijten