Oorlogschirurg met camera

Arius van Tienhoven werkte als arts op de Balkan, toen het daar een eeuw geleden oorlog was. Hij schreef stukjes voor de voorloper van NRC. En nu blijkt: hij was ook nog een verdienstelijk fotograaf.

Arius van Tienhoven was pas een half jaar arts toen hij in 1912 vertrok naar Servië. De 26-jarige Nederlander reisde met twee verpleegsters naar de Balkan, omdat daar een oorlog was uitgebroken tussen de Serviërs en het Ottomaanse Rijk. Het Nederlandse Rode Kruis weigerde medische hulp te sturen naar Servië – en dat vond Van Tienhoven zo’n grote schande dat hij besloot op eigen houtje zijn diensten aan te bieden.

Van Tienhoven opereerde niet alleen aan de lopende band zwaar gewonde soldaten – hij hield ook een dagboek bij, dat hij publiceerde in de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad, die later fuseerden tot NRC Handelsblad. Zonder zijn lezers te sparen, gaf hij een inkijkje in de werkzaamheden van een oorlogschirurg.

Naar nu blijkt, was Van Tienhoven niet alleen een verdienstelijk chroniqueur, maar kon hij ook zeer goed fotograferen. Zijn foto’s waren in het bezit van familie in de Verenigde Staten, die de albums heeft geschonken aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Vanaf 29 januari zijn de beelden te bezichtigen – in het echt en online.

Net zoals in zijn stukken voor de krant, blijkt uit zijn foto’s dat Van Tienhoven zich niet alleen interesseerde voor medische zaken. Hij was zeer begaan met het lot van de gewone soldaten en burgers die bij de oorlog betrokken waren geraakt.

Zijn werk was niet zonder gevaar. In 1915 – de Eerste Wereldoorlog was inmiddels uitgebroken – liep hij vlektyfus op. Hij werd verpleegd door zuster Jacoba de Groote. Bij het ziekbed sprong kennelijk een vonk over, want de twee werden verliefd op elkaar en trouwden in 1916.

Het was niet de enige trofee die Van Tienhoven overhield aan de oorlog. Hij ontving een aantal onderscheidingen, waaronder het Franse Légion d’honneur, de Servische Orde van Sint-Sava en de Nederlandse Officier van Oranje-Nassau.

Van Tienhoven schreef na de Eerste Wereldoorlog niet meer voor de krant, en werkte enkele jaren in Venezuela en de VS. Hij overleed in Nederland, in 1965.

Correcties & Aanvullingen

Arius van Tienhoven

In Oorlogschirurg met camera (1/2, p. 6-7) staat dat Arius van Tienhoven publiceerde over zijn ervaringen op de Balkan in de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad. In de NRC ging het echter niet om zijn eigen aantekeningen, maar deed hij zijn verhaal aan M.J. Brusse, voor diens rubriek ‘Onder de Menschen’.