Relatie ministerie Defensie met zijn ICT-leveranciers levert integriteitsrisico op

Topambtenaar die onderzoek deed naar relatie Defensie en ICT-bedrijven concludeert dat er van alles misgaat.

Minister Jeanine Hennis van Defensie arriveert op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.
Minister Jeanine Hennis van Defensie arriveert op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Foto Martijn Beekman / ANP

In de relatie tussen het ministerie van Defensie en ICT-bedrijven gaat er van alles mis. Contracten worden niet goed nageleefd, ambtenaren leverden bewust interne strategische informatie van het ministerie aan ICT-bedrijven en er bestaat interne druk om regels rond inhuur van consultants en bedrijven te ontwijken. Dit alles levert een risico op voor de integriteit van Defensie.

Dat concludeert topambtenaar Koos van der Steenhoven, die in opdracht van minister Jeanine Hennis de relaties tussen Defensie en ICT-bedrijven onderzocht. Hennis stuurde zijn onderzoek maandagavond naar de Tweede Kamer. Zij vroeg om het onderzoek nadat tv-programma Zembla had aangetoond dat een reservist geheime informatie naar zijn ICT-werkgever had doorgespeeld.

Van der Steenhoven vond naar eigen zeggen in één geval aanwijzingen van schending van regels. Tegelijk somt hij een lange lijst „onregelmatigheden” op die de indruk wekken dat de relatie tussen ICT-bedrijven en Defensie rommelig is en zeer kwetsbaar voor belangenverstrengeling.

Zo is er bij 37 procent van de 500 automatiseringscontracten twijfel over de rechtmatigheid. Een probleem dat Defensie al jaren parten speelt. De onderzoekers: „Het blijft onduidelijk wie daarvoor verantwoordelijk is. Organisatieonderdelen wijzen naar elkaar.”

Van der Steenhoven ontdekte dat medewerkers „her en der” bewust concurrentiegevoelige interne informatie, zoals over strategische technologische keuzes lekken naar bedrijven, en daarbij melden “Je hebt deze mail niet gehad.” Ze spelen ook informatie uit biedingen van concurrenten door aan bedrijven. In sommige gevallen „overschrijden contacten de grenzen van het zakelijk verkeer”. Medewerkers van ICT-bedrijven, niet zelden ex-militairen, hebben toegangspasjes voor het ministerie. Ook schermen deze lobbyisten met hun contacten met politici, wat het gevoel bij ambtenaren versterkt dat zaken worden afgedekt.

De inhuur van consultants en bedrijven is rommelig en complex, schrijft Van der Steenhoven: “Het handboek verwerving is veel te ingewikkeld met ruim 300 pagina’s en nog eens bijna 300 pagina’s bijlagen.” Dat maakt “inbreuken op een eerlijke gang van zaken gemakkelijker”. Door de complexiteit ontstaat druk van leidinggevenden om de regels te omzeilen. Werd er bijvoorbeeld gewezen op de risico´s van langdurige inhuur van externen, dan “werd er soms behoorlijke druk uitgeoefend op de inkopers en controllers om mee te werken en ‘niet moeilijk te doen’ om de voortgang van het project niet in gevaar te brengen.”