Vluchteling uit Oostenrijk werd uitgever en lord

foto hollandse hoogte

Het was „een rekening die ik moest vereffenen”, zei George Weidenfeld vorig jaar tegen The Times toen hij de vlucht uit Syrië financierde van tweeduizend christenen. Zij konden daardoor worden gered van de „ongekende primitieve wreedheid” van Islamitische Staat. Weidenfeld werd zelf in 1938 door de protestantse Vergadering van gelovigen opgenomen toen hij na de Anschluß van Wenen naar Londen vluchtte. Vorige week overleed hij op 96-jarige leeftijd.

In Londen vond Weidenfeld werk bij de BBC Overseas Service. Na de oorlog begon hij met Nigel Nicolson, zoon van het beroemde echtpaar Harold Nicolson (diplomaat) en Vita Sackville-West (schrijfster), een tijdschrift. Dat verscheen door de schaarste aan papier nooit. Maar de boeken die zij publiceerden, maakten van Weidenfeld & Nicolson (nu Orion, onderdeel van Hachette) een beroemde uitgever van zowel literatuur als politieke en historische non-fictie. Een van de eerste uitgaven was Portrait of A Marriage, Nicolsons boek over zijn ouders en hun biseksuele affaires.

Weidenfeld (Nicolson was meer een stille partner) ‘vond’ historicus Eric Hobsbawn, overtuigde paus Johannes Paulus II zijn memoires te schrijven, en publiceerde autobiografieën van zowel Israëlische politici als Golda Meir, als van berouwvolle naziministers als Albert Speer.

Dat laatste verbaasde sommigen. Weidenfelds joodse afkomst was voor hem belangrijk. Hij was een overtuigd zionist die kort voor de eerste Israëlische president werkte. Maar hij was ook gefascineerd door de Duitse geschiedenis. Hij raakte goed bevriend met zowel bondskanselier Helmut Kohl als Angela Merkel, en schreef tot vorig jaar columns voor Die Welt.

Zijn grootste persoonlijke succes als uitgever was de publicatie van een boekje over de nationalisatie van de kolenindustrie door het onbekende Lagerhuislid Harold Wilson. Die in 1969, als premier, zijn uitgever bedankte met een lintje. Later werd Weidenfeld in de adelstand verheven.

Het succes van de uitgeverij was vooral te danken aan de Engelse publicatie in 1959 van Lolita, Vladimir Nabokovs verhaal over de relatie tussen een man en een twaalfjarig meisje. Weidenfeld en Nicolson riskeerden vervolging. Hoewel dat risico wellicht werd overdreven: de Daily Mail schreef vorige week dat Weidenfeld op de boekpresentatie in het Ritz al wist dat de aanklager van vervolging afzag.