Artur Fischer leeft voort in elk huis

Artur Fischer

Vrijdag overleed de Duitse uitvinder van de plastic wandplug. Zijn vondsten waren kleine verademingen voor het dagelijks leven.

Fischer met zijn bekendste uitvinding: de plastic wandplug.
Fischer met zijn bekendste uitvinding: de plastic wandplug. Foto fischerwerke

Er is een tijd geweest dat mensen in stenen huizen leefden zónder de plastic wandpluggen van Artur Fischer. Hoe, dringt de vraag zich op, bevestigden mensen toen dingen aan de muur?

Met frustratie. Met doldraaiende schroeven, met verkruimelende stukken muur, met grote gaten die weer dicht gepleisterd moeten worden. Metaal en steen verdragen elkaar immers niet goed.

Het was dan ook een briljante vondst waar de Duitse uitvinder in 1958 patent op aanvroeg. Een deuvel van plastic die uitzet als je er een schroef indraait. Met groeven en twee haakjes die het meedraaien met de boor tegengaan. Plastic, net volop op de markt, verzoende perfect hard staal en bros steen.

Vrijdag overleed Artur Fischer, een klassieke uitvinder, op 96-jarige leeftijd in zijn slaap in Waldachtal, de plaats in Zuid-Duitsland waar hij ook geboren was. Tot het einde van zijn leven werkte hij aan de verbetering van zijn deuvel.

‘Speelmais’ en constructiedozen

In vrijwel elk huis is Artur Fischers nalatenschap te vinden. Hij bedacht niet enkel de plug, Fischer is ook de geestelijk vader van het felgekleurde ‘speelmais’ en van de constructiedozen van Fischer Technik, die hij in 1964 patenteerde. Zijn bedrijf maakt nu elke dag 14 miljoen pluggen.

Het waren geen grote, belangrijke wetenschappelijke doorbraken die Fischer deed. Zijn uitvindingen waren kleine verademingen voor het dagelijks leven: bekerhouders voor in de auto, cd-opbergsystemen, boorstofafzuigapparaatjes, pluggen voor botbreuken en honderden handigheidjes voor in de muur.

Zijn eerste belangrijke uitvinding, patent DE 819620, was een flitslamp die afgaat op het moment dat je een foto maakt. Die bedacht hij omdat hij zijn eigen dochter niet goed op de foto kreeg met de oude, los te bedienen magnesiumflits. Op zijn naam staan ruim 1.100 patenten, meer dan uitvinder Thomas Edison.

Op het succes van de wandplug bouwde Fischer zijn imperium fischerwerke, met kleine f. Het familiebedrijf heeft inmiddels 4.100 werknemers in dienst en een jaaromzet van 660 miljoen euro. Het zit nu in 43 landen en produceert speelgoed, ‘bevestigingssystemen’ en kleine auto-onderdelen.

Vliegtuigje voor Hitler

Uitvinden begint met de nieuwsgierigheid van een kind, zei Fischer vorig jaar tegen Der Spiegel. „Ik zei tegen mijn moeder: ik wil vliegen. Vooruit, zei ze, ga vliegen.” Samen timmerden ze een helikopter waarmee de kleine Artur niet opsteeg. Nou ja, zei z’n moeder, „nu weten we in ieder geval hoe het niet moet.” 

Dat is ook belangrijke kennis, zei hij, weten hoe het niet moet.

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog meldde de jonge Fischer zich bij de Wehrmacht om piloot te worden. Maar hij was 1,66 meter en bijziend en zonder middelbare schooldiploma en werd vliegtuigmonteur.

In 1939 mocht hij een zelfgebouwd vliegtuigje dat hij voor zijn moeder als kerstcadeau had gemaakt aan Hitler overhandigen. Het werd een akelige herinnering later, vertelde hij in het interview. „Het waren vervloekte tijden. Ik was maar net 19.”

Fischer kreeg twee kinderen. Dochter Margot had een lang onopgemerkt, maar zwaar gehoorprobleem, waardoor ze haar studie niet kon afmaken. Zij verweet haar vader later haar leven te hebben verknoeid en kreeg een geschil over de erfenis. Zoon Klaus leidt nu fischerwerke.

Fischer, protestants, vond dat hij zijn succes had te danken aan goed nadenken en aan genade. Tegen Der Spiegel zei hij: „Wij zijn deel van de creatie. We kunnen onszelf de opdracht geven creatief te zijn.”