‘Tot 1966 mocht je in Duitsland je vrouw verkrachten’

Dat zei Dimitri Verhulst in De Wereld Draait Door

Foto Reuters

De aanleiding

De Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst was vorige week te gast in De Wereld Draait Door, onder meer om over Problemski Hotel te praten, een roman en film over het leven in een asielzoekerscentrum. Verhulst waarschuwde ook voor populisme in het vluchtelingendebat. „Mijn vader sloeg mijn moeder ook drie keer per week in de prak. Het is niet zo dat vrouwonvriendelijkheid een typisch moslimgegeven is.” Om zijn punt te benadrukken, zegt hij: „Tot 1966 mocht je je vrouw verkrachten in Duitsland. Dat stond in de wet.”

Waar is het op gebaseerd?

Verhulst meldt per mail dat hij het ergens heeft gelezen, in het weekblad Knack of ergens anders. We kunnen het artikel niet terugvinden, dus pakken we de Duitse wet erbij.

En, klopt het?

Hoe is Verhulst aan het jaartal 1966 gekomen? We vinden jurisprudentie uit dat jaar waar in het Duitse debat over vrouwenrechten vaak naar verwezen wordt. De rechter bepaalde tijdens een scheidingszaak dat seks een huwelijksplicht is en dat de vrouw ook actief moet meedoen.

Dat sluit aan bij artikel 177 van het Duitse wetboek van strafrecht, een artikel dat ook in 1966 al bestond en nog tot 1997 van kracht was. „Wie een vrouw met geweld – of met de dreiging van geweld – tot buitenechtelijke geslachtsgemeenschap dwingt, wordt gestraft met een gevangenisstraf van niet minder dan twee jaar.” Het gaat dus heel specifiek om „buitenechtelijke” geslachtsgemeenschap. Binnen het huwelijk bestond verkrachting voor deze wet niet.

De bescherming van het huwelijk woog voor veel Duitse politici zwaarder dan de seksuele zelfbeschikking van de vrouw, blijkt uit debatten die vanaf 1972 veel over dit artikel 177 zijn gevoerd. Daardoor bleef de wet lang ongewijzigd. Een citaat van CDU-afgevaardigde Wolfgang von Stetten uit die tijd wordt nog vaak aangehaald: „Bij het echtelijk leven hoort ook het overwinnen van pijn. De echtgenoot is er niet op uit om een misdaad te begaan – veel mannen zijn nu eenmaal onvoorzichtiger.” In 1997 werd de Duitse wet aangepast, waardoor het woord „buitenechtelijk” verdween.

Ook in Nederland bestond verkrachting lang alleen „buitenechtelijk”, in 1991 kwam er een wetswijziging. Onder meer een rechtszaak uit 1987 zorgde ervoor dat de wet op de politieke agenda kwam. Nicolle Zeegers onderzocht in de jaren negentig de Nederlandse zedenwetgeving en deze zaak. „Als je blijft tegenwerken, breek ik je arm”, had de verdachte gezegd tegen de vrouw waarmee hij een relatie had. Zeegers: „Maar de Rechtbank Amsterdam was niet overtuigd omdat de relatie werd omschreven als ‘een proces van aantrekken en afstoten’. Daarom kon het volgens de rechtbank niet duidelijk zijn dat de relatie verbroken was en ‘mitsdien dat de vrouw geen vleselijke gemeenschap wilde hebben’.” In 1988 was er een soortgelijke zaak die veel stof deed opwaaien.

Het is door gebrek aan registratie volgens Zeegers moeilijk na te gaan hoe vaak er voor 1991 verdachten werden vrijgesproken omdat de verkrachting binnen het huwelijk plaatsvond. „Voor zover het al kwam tot aangifte in dergelijke gevallen.”

Er zijn nog steeds veel landen, zoals Noorwegen, die verkrachting binnen het huwelijk niet erkennen.

Conclusie

Volgens de Duitse wet bestond verkrachting niet binnen het huwelijk. Seks was een huwelijkse plicht. Tot 1997 stond in de Duitse wet alleen dat verkrachting „buiten het huwelijk” straf betekent.

Verhulst had gelijk dat je je vrouw in Duitsland mocht verkrachten, maar het jaartal waarin dat veranderde klopt niet: dat lag veel later. Daarom beoordelen we zijn uitspraak als grotendeels waar.