Een ‘fairtrade’ smartphone, is dat wel mogelijk?

Beeld: Fairphone

Weet jij waar je telefoon van is gemaakt? En of dat duurzaam en eerlijk gebeurd is? Het Nederlandse bedrijf Fairphone wil met “eerlijke telefoons” het verhaal van elektronicaproductie openbaar maken. Het werd woensdag het eerste elektronicabedrijf met een fairtrade-licentie van Max Havelaar.

Fairphone wil duurzamere telefoons, en richt zich daarbij op vier gebieden: mijnbouw, design, fabricage en recyclen.

Uit mineralen worden metalen als tin en goud gewonnen, van die metalen worden weer telefoononderdelen gemaakt. In je smartphone zitten pakweg 40 mineralen verwerkt. Een techbedrijf kan dus niet in zijn eentje een “fair phone” ontwikkelen. Bibi Bleekemolen is een medewerker van Fairphone op de afdeling mijnbouw. Zij zegt:

“Het wordt pas echt interessant als leveranciers meewerken: als wij hen aanzetten om fair in te kopen, leveren ze die eerlijke mineralen ook aan andere bedrijven. Wij focussen op vier mineralen, de conflictmineralen. Die zijn verdacht, omdat gewapende groepen vaak een deel van de winst in handen krijgen. Dat willen wij voorkomen.”

Wat zijn die conflictmineralen, en hoe omzeilt Fairphone ze?

Goud

Ja, er zit goud in je smartphone - ongeveer 30 milligram. Daarvan zit ongeveer eenderde op je printplaat, dat groene plaatje in je telefoon. Goud is een goede elektriciteitsgeleider.

Met printplaat-fabrikant AT&S spoorde Fairphone de mijnen op waar hun goudleverancier zijn mineralen vandaan haalde. Samen zorgden ze dat de leverancier zijn goud won bij een Peruaanse goudmijn, die goed is voor het milieu en relatief goede arbeidsvoorwaarden heeft.

Hoewel Fairphone eigenlijk maar een klein deel goud afneemt (per 100.000 printplaten hebben ze 100 gram goud nodig), kregen ze door dit initiatief een Fairtrade-licentie. Bleekemolen:

“Dat komt doordat wij eerlijk goud introduceren in de elektronische sector, de derde grootste afnemer van goud.”

Tin en tantalum

Tin wordt vooral gebruikt voor soldeerpasta, waarmee onderdelen op de printplaat vast worden gezet. Tantalum zit in het deel van je telefoon dat de elektrische energie opslaat, de condensator.

Fairphone haalt zowel tin als tantalum uit mijnen in Congo. Daar zijn veel conflictmijnen, waardoor Fairphone het juist belangrijk vindt om in dit land als tegenwicht de conflictvrije mijnen te steunen.

Er zijn meer bedrijven die hun mineralen uit conflictvrije mijnen halen. Bleekemolen noemt Philips, maar ook het telefoonbedrijf Motorola:

“Bedrijven verzwijgen vaak dat ze dit goede initiatief doen, omdat het eigenlijk vooral benadrukt wat je nog niet doet. Wij krijgen ook vaak te horen dat we nog lang niet honderd procent fair zijn.”

Wolfraam

Het metaal wolfraam zorgt ervoor dat je telefoon trilt bij een berichtje of een belletje.

Ook dat mineraal wil Fairphone uitsluitend uit conflictvrije mijnen halen. Volgens een blog van half januari heeft het bedrijf nu zo’n mijn gevonden in Rwanda. Die mijn heeft nu amper klandizie, omdat die in de buurt van conflictmijnen zit en bedrijven bang zijn voor kritiek. Volgens Bleekemolen is Fairphone “slechts wat papierwerk” verwijderd van wolfraam uit deze mijn.

Zilver, koper, aluminium…

Maar telefoons bestaan uit meer metalen. Hoe zit het met bijvoorbeeld zilver, koper, aluminium en ijzer? Bleekemolen geeft toe dat het bedrijf nog een lange weg te gaan heeft.

“Voor een telefoon gebruiken we een paar honderd verschillende onderdelen, die steeds weer van andere leveranciers komen. We blijven ons inzetten om leveranciers mee te trekken in het eerlijke proces.”