Waar is de flow van Roger Federer?

Roger Federer verloor op de Australian Open kansloos van Novak Djokovic. De flow die de Zwitser ooit had lijkt doorbroken.

Roger Federer, publiekslieveling in Melbourne, ging in de halve finale van de Australian Open opnieuw onderuit tegen Novak Djokovic.

Augustus 1991, het is twee weken na de tiende verjaardag van Roger Federer. Op een warme dag speelt hij op een industriegebied in Pratteln zijn eerste officiële jeugdwedstrijd, bij het regionale kampioenschap van Bazel. Tegenstander is Reto Schmidli, een krachtige jongen en bijna drie jaar ouder. Federer worstelt, hij heeft last van zenuwen en stapelt fout op fout. Hij wint niet één game.

Schmidli wordt geen toptennisser, hij is nu politieagent in de regio Bazel. Hij probeerde wel prof te worden, een halfslachtige poging, hij miste de absolute wil. Maar Schmidli kan teren op die ene overwinning, als enige tennisser versloeg hij Federer met 6-0 en 6-0. De politieagent die Federer ooit dik versloeg, de smakelijke anekdote staat beschreven in de biografie Roger Federer.

Genoeg verzachtende omstandigheden voor Federer. In zijn jeugdjaren was hij klein voor zijn leeftijd en door gebrek aan tegenstanders in zijn eigen leeftijdscategorie moest hij tegen de oudere Schmidli tennissen. „Misschien had ik geluk dat ik die dag tegen hem speelde”, zei Schmidli in 2012 in een interview op de website van The Tennis Space. „Ik denk dat iedereen Roger die dag zou hebben verslagen.”

Machteloos gevoel als beginnende tiener. Even hulpeloos op zijn 34ste. Twee sets lang onderging Federer donderdag de pijn van de vernedering. Met Novak Djokovic nu in de rol van slager, in de halve finale van de Australian Open (6-1, 6-2, 3-6 en 6-3). De Servische nummer één van de wereld grilde Federer twee sets lang met zijn dodelijke, agressieve baselinespel.

On-Federeriaans, zo oogde het af en toe. 6-1 in 22 minuten tijd. Gevolgd door 6-2, in 32 minuten. Ai. Te langzaam, te tam, te angstig, misschien wel bang voor een nieuwe nederlaag tegen zijn belangrijkste rivaal. Zijn schwung, zijn ritme, zijn precisiespelletje – het was er niet.

De maestro van het aanvallende tennis werd in onderlinge ontmoeting nummer 45 onttakeld door Djokovic. De diepte in zijn slagen, strak tegen de baseline, het doorbijten in de afwerking. Federer die in de verdediging wordt gedrukt door het machtige, razendsnelle rallywerk van Djokovic. The perfect game? „Ik speelde ongelofelijk de eerste twee sets, maar dat heb je nodig tegen Roger”, zei Djokovic.

Zelden zwierf Federer twee sets lang zo over de baan in de 352 grandslampartijen die hij tot nu speelde. Enige andere keer dat hij drie of minder games won in de eerste twee sets was in 2001 tegen Andre Agassi op de US Open, twee jaar voordat Federer zijn eerste van zeventien grandslamtitels won.

Andere voorbeelden? In 2008, de finale van Roland Garros tegen zijn andere rivaal, Rafael Nadal, toen nog koning van het gravel, de minste ondergrond van Federer: 6-1, 6-3, 6-0. En in 2013 verloor hij in Rome, ook op gravel, ook van Nadal, met 6-1 en 6-3. Dat zijn ze wel zo’n beetje, veel uitglijders heeft Federer niet gemaakt in zeventien seizoenen proftennis.

Een totale afstraffing blijft nu uit, dat was hem zo laat in zijn carrière ook niet gegund. Opeens is er de opleving in de derde set. Er komt olie in de opslag, energie in de slagen, er groeit iets van overtuiging.

Winst in de derde set. Het momentum ligt bij Federer. Maar dan wordt de wedstrijd elf minuten onderbroken omdat het dak van de Rod Laver Arena wordt gesloten. Voorheen was Federer bij windstille omstandigheden sterk in het voordeel, dan komt zijn perfectie er het beste uit. Maar indoor is Djokovic de laatste jaren minimaal gelijkwaardig. De flow van Federer lijkt doorbroken. Djokovic maakt het in de vierde set koeltjes af.

Geprikkeld

Een 23-22 voorsprong voor Djokovic in onderlinge duels, al sinds Wimbledon 2012 geen overwinning meer van Federer op de Serviër in de grandslams, de 28-jarige nummer één die in de kracht van zijn carrière is, Federer die richting einde loopbaan gaat. Is er nog vooruitzicht op betere tijden voor Federer, in de jacht op zijn achttiende grandslamtitel?

Federer reageerde in Melbourne geprikkeld op vragen over zijn leeftijd. „Jullie vinden dat ik oud ben”, zei hij tegen persbureau Reuters. „Maar ik ben niet bang als ik de grote wedstrijden inga tegen spelers die nu op hun top zijn”, zei Federer, die vorig jaar in de finales van Wimbledon en de US Open ook verloor van Djokovic. „Novak is nu de referentie voor iedereen. Hij is de enige man die in staat is mij te stoppen de laatste tijd.”

Hij heeft nog voldoende zelfvertrouwen, zijn lichaam is nog niet op. „Ik kan vier of vijf uur rennen. Dat is niet het probleem.”

Het grootste probleem is dat hij middenin het Djokovic-tijdperk zit – de kwelgeest waar hij geen grip op krijgt.