De jaarvergadering van anti-Europees rechts is geen feestje

Geert Wilders neemt een selfie met partijleider Marine Le Pen van het Franse Front National op een persconferentie na afloop van de jaarvergadering. Alessandro Garofalo / Reuters

Echte zetelaantallen of regeringsmacht deden er even niet toe. Zes politieke leiders van anti-Europese en anti-migratiepartijen waren op donderdag en vrijdag bij elkaar gekomen in Milaan voor de eerste jaarvergadering van hun anti-EU-fractie in het Europees Parlement – en ze gingen met elkaar, het publiek en de pers om alsof zij nú al de politieke winnaars zijn in hun land.

„Als ik straks de grootste ben en andere politici willen niet met mij samenwerken”, zei PVV-leider Geert Wilders op de persconferentie na afloop, „dan zullen de mensen dat niet accepteren. Dan komt er een revolte. Wij laten dat niet gebeuren.” Marine Le Pen van het Franse Front National, naast hem, knikte: zo is het.

De anti-Europese fractie, ‘Europa van Naties en Vrijheid’, werd in juni vorig jaar opgericht. Behalve de PVV en het Front National zitten ook het Oostenrijkste FPÖ, Lega Nord, Vlaams Belang en het Poolse Congres voor Nieuw Rechts (KNP) erin. Zij beleven hun ‘patriottische lente’, zoals Wilders het noemt. Door de onrust over de grote aantallen vluchtelingen die naar Europa komen, groeit de aanhang van politieke partijen die tegen de EU en tegen migratie zijn.

En dus was de stemming op de persconferentie triomfantelijk. „De waarheid ligt niet altijd in het midden”, zei Wilders, als citaat van de Italiaanse schrijfster Oriana Fallaci die hem had geïnspireerd, zei hij, met haar kritische boeken over de islam. „De waarheid ligt aan onze kant. Wen er maar aan.”

Verongelijktheid

Toch was de jaarvergadering geen feestelijke bijeenkomst geweest. In de toespraken op donderdagavond, waarbij Wilders zich had laten vervangen door PVV-Europarlementariër Marcel de Graaff, zat vooral veel verongelijktheid – ze zíjn geen nazi’s en ze zíjn niet gek. „Wij zijn juist normaal”, zei Matteo Salvini van gastheer Lega Nord. Het groepje demonstranten dat buiten stond, dát waren volgens hem de echte nazi’s. „Die hebben wat meer onderwijs nodig.”

En verder: alle journalisten waren van harte welkom. „Als ze maar de waarheid laten zien.” Die waarheid is volgens Salvini ook dat immigratie een Europees „project” is, bedacht om de eigen werknemers te vervangen door goedkope werkkrachten van buiten. „Dat noem ik geen Europa, dat noem ik een handelsonderneming.” Ook Vlaams Belang-leider Tom Van Grieken analyseert het in zíjn toespraak zo: voor de linkse partijen telt migratie als een „verrijking van de eigen cultuur” (boe-geroep in de zaal), de liberalen zien vooral goedkoop personeel binnenkomen. „Wij patriotten verdedigen het gewone volk.”

Er valt de hele avond ook weinig te lachen voor de ruim vijftienhonderd Italianen in de zaal. Het enige grapje dat wordt gemaakt (door Salvini) gaat over de buitenlandse producten die de inwoners van Europa moeten eten van de EU omdat ze met al die andere landen handelsverdragen hebben. „Laat Angela Merkel maar broodjes met insecten eten en rijst uit Birma. Dat is vast goed voor haar.” Het publiek vindt het ook leuk als Marine Le Pen zegt dat de enorme bemoeienis van „het monster Europa” ook in de slaapkamers tussen man en vrouw een rol kan gaan spelen.

Maar verder is de toon ernstig en soms emotioneel. De Poolse Michal Marusik begint zijn verhaal met: „Ik hou van Polen, ik hou van het Poolse volk. En daarom ben ik hier. Ik weet dat jullie allemaal zoveel van jullie land houden.”

‘Immigratie moet stoppen’

De politieke leiders weten heel goed van elkaar dat hun ideeën – over de euro, over rechten voor homo’s en ook over de islam – lang niet altijd met elkaar overeen komen. En dus benadrukken waar ze elkaar wél in vinden: dat de economische en politieke macht die Brussel nu heeft, terug moet naar de Europese landen zelf en dat de immigratie moet stoppen.

‘We zijn allemaal bezig om de Europese beschaving te redden’

„Ieder heeft zijn eigen publieke opinie en de eigen context van problemen”, zei Vlaams Belang-Europarlementariër Gerolf Annemans, penningmeester van de fractie, al voor de bijeenkomst. „Van ons hoeft de euro niet weg en lang niet alle anderen vinden, zoals wij, dat België moet splitsen, maar we zijn allemaal bezig om de Europese beschaving te redden.”

Kameraden

Dat de partijen ook elkaars cultuur en gewoonten lang niet altijd begrijpen, blijkt als Van Grieken van Vlaams Belang het publiek een keer „kameraden” noemt. In zijn eigen partij is dat normaal, de Italianen in de zaal hebben het gevoel dat ze worden toegesproken als communisten. Er klinkt boe-geroep, de volgende dag schrijven Italiaanse kranten erover.

De Italianen in de zaal hoorden het liefst over de problemen die zijzelf vooral als een probleem zien. En dus had PVV’er De Graaf niet veel succes met zijn verhaal over het PVV-onderzoek naar de economische gevolgen voor Nederland als het uit de EU stapt. „Waarom moet ik dat allemaal weten over Nederland?” zegt Giovanni Guerrato (53) uit Bologna ’s avonds. „Het probleem is de euro. Daarom moeten we zo streng bezuinigen.”