Bild op de bres voor vluchtelingen

Bild, de grootste krant van Europa, was altijd rechts-populistisch, maar neemt het nu op voor de vluchtelingen. Hoofdredacteur Julian Reichelt legt uit waarom.

In de Bondsdag bekoelt het enthousiasme voor het asielbeleid van Angela Merkel met de dag. Maar drie kilometer verder in Berlijn kan de Duitse bondskanselier nog steeds rekenen op warme steun.

Twee blokken van Checkpoint Charlie zit Bild, veruit de grootste krant van Duitsland – en van Europa – met een (papieren) oplage van 1,9 miljoen exemplaren. Vroeger keihard en kritisch over buitenlanders. En dus controversieel. Nu in veel gevallen het redelijke geluid in het verhitte vluchtelingendebat. Maar ook: het voorbeeld van actiejournalistiek. Zo helpt Bild vluchtelingen met de actie ‘Wir helfen’. En nagelde de krant in oktober haatzaaiers aan de schandpaal die op Facebook buitenlanders bedreigden.

Een opmerkelijke draai, zeggen critici binnen en buiten Duitsland. Van harde woorden over allochtonen tot positieve berichten over vluchtelingen. Zoals in de krant van donderdag: ‘Syriër helpt meisje tijdens Sex-Mob’, over de massale aanrandingen in Keulen.

Een draai? Onzin, zei Julian Reichelt, een van de twee hoofdredacteuren, vorige week dinsdag op zijn kantoor in Berlijn. „Dat willen sommigen graag zo zien. Het past bij het stereotype van Bild. Een nieuwsorganisatie die opportunistisch is, dat zien onze critici graag.”

Reichelt (35) – overhemd, scheur in zijn spijkerbroek, Gauloises rokend – leidt sinds twee jaar Bilds digitale activiteiten. Hiervoor was hij oorlogsverslaggever in Syrië. Zijn collega Tanit Koch (38) is sinds 1 januari hoofdredacteur ‘papier’.

Bild was altijd de krant van de klare taal, van het volkse en conservatieve Duitsland. Is dat dan veranderd?

„Bild is niet meer de krant van vroeger. We zijn geen domme tabloid. Kijk naar het vluchtelingenvraagstuk. Dat proberen we intelligent te benaderen, vanuit onze waarden en vanuit de feiten. Ja, we zenden sterke signalen. En vroeger schreven we al impopulaire dingen over immigratie. Toen het nog steeds een leve-de-multiculti-bomenknuffelding was, meldden wij al waar het fout ging.”

Het beruchte openingsartikel uit 2010, ‘Das wird man ja wohl noch sagen dürfen’, bevatte een stortvloed aan kritiek op buitenlanders.

„Wij schreven onder meer dat migranten oververtegenwoordigd waren in misdaadcijfers. Het klopte, maar het was weinig populair om te zeggen. Tegenwoordig gebruiken mensen die kop en zeggen dat wij toen tégen migranten waren en nu vóór. Maar het is nu een heel ander onderwerp. Het ging destijds over de derde generatie migranten, mensen met een Duits paspoort. Met die groep zie je ook elders in Europa problemen.

„Dat is iets anders dan nu, mensen vluchten voor een oorlog. Hen moeten we helpen. Wij staan voor een samenleving waarin iedereen kan participeren. Dat zeiden we toen, dat zeggen we nog steeds.”

In Bild stond een genuanceerd stuk over waarom het een slecht idee is als Duitsland de grenzen sluit. Had u zoiets in 2010 kunnen schrijven?

„Zes jaar geleden was de huidige vluchtelingensituatie ondenkbaar. Het is een theoretische vraag. Maar het was toen dezelfde redactie met dezelfde standpunten. Wij geloven in onze journalistiek. Wij kunnen het ons gelukkig nog veroorloven om eigen reporters overal heen te sturen. Onze ogen en oren op de grond. Zij verzamelen de feiten. Ik werkte van 2011 tot 2013 in Syrië. We voorspelden wat nu is gebeurd. Vier jaar lang riepen we al op: politiek, doe iets. Anders komen die mensen hier naartoe. Niemand deed iets. En nu krijgen we de crisis die de politiek heeft veroorzaakt. Wat we schreven vijf jaar geleden, is nu mainstream.”

Welk effect heeft ‘Keulen’, de aanrandingen en berovingen met Oud en Nieuw?

„Het heeft de dingen echt veranderd. Als ik met liberale vrienden praat – pro-vluchtelingen, voor Merkel… en ik beschouw mijzelf als een van hen als het gaat om vluchtelingen – dan zie ik dat ze sceptisch worden. Bezorgd.

„Het algemene sentiment is nog ver van anti-immigratie. Iedereen is bezorgd:kunnen we zo’n groot aantal mensen laten integreren? Hoeveel komen er nog? Dat is waarover mensen bezorgd zijn. En die zorg is gestegen sinds Keulen.”

Wat zou de politiek moeten doen?

„Mensen geruststellen. Je moet zeggen, kijk, zij komen hier omdat het hier fantastisch gaat. Dat is iets om trots op te zijn. Dat moeten we ook vertellen aan nieuwkomers. Jullie komen omdat het hier goed gaat. En dat willen wij graag zo houden. Voor onze kinderen, voor jullie kinderen.”

En moet Bild daar actie voor voeren? Hoe ver gaat uw verantwoordelijkheid?

„Onze verantwoordelijkheid is niet een bepaalde spin. Het is een zeer verhit debat. We willen lezers zo veel mogelijk duidelijkheid bieden, feiten. We volgen geen agenda. Het is niet zo dat ik wil dat er twee miljoen Syriërs naar Duitsland komen. Ik wil dat twee miljoen Syriërs gelukkig en veilig zijn in Syrië.

„Wat is onze analyse waarom zij komen? Mensen maken een rationele afweging: is mijn kind veiliger thuis in Syrië op een school die kapot kan worden geschoten, of in een bootje op de Middellandse Zee en dan lopend door Europa? Helaas is het antwoord in hun situatie: het bootje en lopen door Europa. Daarom komen ze. Dat is onze conclusie. En die kunnen we trekken op een journalistiek verantwoorde manier. Want wij hebben het verhaal altijd verslagen vanaf de grond.”