Zoektocht naar de ziel van de zon

Museum de Fundatie Museum voor beeldende kunst in Zwolle.

Museum de Fundatie

‘De schoonheid van het late werk van J.M.W. Turner is doortrokken van doem en dreiging. De kunstenaar wilde ons met een aantal latere werken naar het binnenste van de zon geleiden. Je kijkt – en verschroeit’.

Dat schreef Joost Zwagerman in zijn essaybundel De Stilte Van Het Licht, die een dag na zijn overlijden verscheen. Hij zou die week in een uitzending van DWDD komen praten over Turner en de tentoonstelling die Museum de Fundatie uit Zwolle en het Rijksmuseum Twenthe zouden openen. Als eerbetoon aan de schrijver hangt de enige Turner in bezit van een Nederlands museum (de Fundatie), nu in de laatste zaal van het pop-upmuseum.

Voor Zwagerman was Turner een kunstenaar in wiens werken hij de verknoping van schoonheid en onbehagen zag. Werken die de ervaringen oproepen ‘die blijken te stoelen op die ene sensatie, dat ene verlangen dat telkens weer onstilbaar blijkt, het verlangen om er niet te zijn.’

Bij Turner herkende hij dat in zijn pogingen om de ziel van de zon te schilderen. ‘Als je lang naar de zon kijkt, dan wordt de zon inderdaad God: alomtegenwoordig en onzichtbaar tegelijk. God en de zon zijn beide subliem: onbevattelijk, onaanraakbaar, onbereikbaar.’ Zijn eigen zoektocht naar God uitte hij in de dichtbundel Wakend over God, die hij vlak voor zijn dood afrondde en eind januari verscheen.