Zal dit voorstel een nieuwe dieselgate voorkomen?

De Europese Commissie komt met een plan voor meer toezicht op autotesten. „Het begin van een lang gevecht met de lidstaten”, voorziet europarlementariër Eickhout.

Europarlementariër Eickhout: „De auto-industrie heeft afgelopen jaren alle trucs uit de kast getrokken om alleen op papier schoner te worden.” Foto Miles Willis/Bloomberg

„Een mooi voorstel”, zegt europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) over het nieuwe plan van de Europese Commissie voor het goedkeuren van auto’s. „Als dit overeind blijft, is het echt een goede stap.” 

Als. Want het wetsvoorstel dat eurocommissaris Elzbieta Bienkowska woensdag presenteerde, is ook „het begin van een lang gevecht met lidstaten”, zegt Eickhout. Vooral die lidstaten met een auto-industrie.

Eickhout houdt zich in Brussel bezig met de auto-industrie. Hij zit in de commissie die de banden tussen de autofabrikanten, lidstaten en toezichthouders zal onderzoeken.

Na het Volkswagenschandaal met stikstofoxiden (NOx) moet de Europese Commissie laten zien dat ze heus wel streng is voor autofabrikanten. Want fabrikanten die hun eigen keurder mogen kiezen, landen die hun eigen industrie beschermen – dat kun je toch geen fatsoenlijk toezicht noemen?

Er komt niet één Europese toezichthouder. In haar nieuwe plan houdt Bienkowska vast aan het idee van nationale instanties zoals de Nederlandse RDW en de Duitse KBA die nieuwe auto’s goedkeuren voor ze de weg op mogen. Dat systeem van „wederzijds vertrouwen” laat ze intact.

Maar in haar „grootscheepse revisie” komt wel meer toezicht op die instanties en testlaboratoria om dat vertrouwen te bewaren. In het wetsvoorstel staat dat laboratoria en testcircuits vaker worden gecontroleerd en zo nodig beboet. Nationale goedkeuringsinstanties moeten elkaar in de gaten houden. De Europese Commissie en de lidstaten mogen auto’s van de weg halen om ze te testen. Overtreden fabrikanten de regels, dan kan de boete van de Commissie oplopen tot 30.000 euro per auto.

Kan dit voorstel een nieuwe ‘dieselgate’ voorkomen?

„Zeker weten doe je dat natuurlijk niet, maar het kan wel helpen. De auto-industrie heeft afgelopen jaren alle trucs uit de kast getrokken om alleen op papier schoner te worden. Dat zit bij hen zo tussen de oren. En het kon, omdat er weinig controle was. Grote autolanden hadden geen zin in Europees toezicht en fabrikanten maakten daar goed gebruik van.

„Dit voorstel zorgt voor meer Europees toezicht en het trekt de fabrikanten, de landen en de toezichthouders iets uit elkaar. Dat vinden fabrikanten niet leuk.”

Fabrikanten mogen straks commerciële testlabs niet meer rechtstreeks betalen. Dat moet via goedkeuringsinstanties. Lost dat wat op?

„Het is een verbetering, maar het doet niets aan nauwe banden tussen goedkeuringsinstanties en lidstaten. De Commissie is terughoudend om landen aan te pakken. Ze denkt: dit wordt al zwaar genoeg.

„Wel krijgt bijvoorbeeld de RDW meer mogelijkheden om beslissingen van, zeg, de KBA te overrulen als een auto die in Duitsland is goedgekeurd de regels overtreedt. Dat kan nu nauwelijks. Er komt dus meer onderlinge controle. En als je weet dat andere landen of dat de Commissie jouw keuring kan overdoen, word je als goedkeuringsinstantie natuurlijk ook kritischer op je eigen werk.”

Volgende week stemt het Europees Parlement over een nieuwe test die uitstoot van NOx op de weg meet. Veel parlementariërs zijn boos over de ruime NOx-normen die fabrikanten daarbij hebben bedongen en willen tegenstemmen. Is dit ‘stevige’ voorstel een soort wisselgeld?

„Ja, zo wordt het wel gezien. Maar over dit voorstel gaat nog zeker een jaar heen. De lidstaten en het parlement moeten er allebei mee akkoord gaan. Het moet nog maar blijken hoeveel het wisselgeld dan waard is. De club van grote landen kan het helemaal uitkleden of blokkeren. En de grote landen in Europa zijn precies de landen met een auto-industrie.”