WHO roept crisisteam bij elkaar om zikavirus

Volgens directeur-generaal Margaret Chan verspreidt de ziekte zich explosief.

Archiefbeeld. Een ongediertebestrijder aan het werk op een begraafplaats in Lima. Foto Ernesto Benavides / AFP

Het comité voor noodsituaties van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft maandag een spoedvergadering belegd in Genève om de situatie rond het zikavirus te bespreken. Het virus wordt in verband gebracht met neurologische aandoeningen en geboorteafwijkingen. Mogelijk wordt de uitbraak aangemerkt als internationale noodsituatie.

Aanleiding voor de spoedvergadering is de “explosieve verspreiding” van het ziekte, aldus directeur-generaal Margaret Chan van de WHO. “De WHO is zeer bezorgd.” Verwacht wordt dat op het Amerikaanse continent drie tot vier miljoen mensen besmet kunnen raken.

Zika houdt mogelijk verband met de sterke toename van het aantal baby’s dat geboren wordt met een abnormaal klein hoofd. Ook is er mogelijk een link met het Guillain-Barrésyndroom, dat kan leiden tot verlamming.

Volksgezondheidscrisis van Internationaal Belang

De eerste gevallen van deze uitbraak van het zikavirus werden vastgesteld in mei vorig jaar. Sindsdien heeft het zich verspreid naar 24 landen in de regio, meldt de WHO. Het comité voor noodsituaties bekijkt of de uitbraak officieel aangemerkt kan worden als volksgezondheidscrisis die internationale aandacht verdient. In dat geval kan de WHO onder meer besluiten het uitbraakgebied te monitoren of adviseren reisbeperkingen op te leggen.

Volgens Chan zijn er vier belangrijke redenen voor bezorgdheid, waaronder het mogelijke verband met neurologische ziekten en geboorteafwijkingen. Verder vreest de WHO dat het virus zich kan verspreiden over een groot gebied, gezien het enorme leefgebied van het muggengeslacht dat de ziekte kan dragen. Ook het gebrek aan groepsimmuniteit, behandelwijzen, snelle tests en vaccinaties zijn volgens de organisatie zorgelijk.

Muggen

De ziekte verspreidt zich niet tussen mensen, maar door muggen van het geslacht Aedes, en dan met name de Aedes aegypti. Dat insect kan ook dengue, chikungunya en gele koorts veroorzaken. Volgens expert Marcos Espinal is het daarom belangrijk dat getroffen landen zich concentreren op bestrijding van de vector, de mug:

“Dit is geen ebola. Deze ziekte heeft een medium nodig. Beheersing van de vector is belangrijk om de ziekte onder controle te krijgen.”

Ziekteverloop

Hoe de ziekte precies verloopt is nog onduidelijk. Vermoedelijk worden patiënten na besmetting met het virus binnen enkele dagen ziek. Meestal krijgen ze lichte koorts, huiduitslag en bindvliesontsteking. Ook klachten als spier- en gewrichtspijn, een wee gevoel en hoofdpijn komen voor. Deze symptomen verdwijnen volgens de WHO doorgaans na twee tot zeven dagen. In de meeste gevallen genezen patiënten vanzelf door veel rust te houden, veel te drinken en de pijn en koorts te bestrijden met de gangbare geneesmiddelen.

Bij deze uitbraak hebben de gezondheidsdiensten echter ook een sterke toename in neurologische- en auto-immuunziekten vastgesteld. Met name de geboorte van kinderen met een kleine schedel, microcefalie, valt op. Zij hebben vaak een verstandelijke beperking. Ook het Guillain-Barrésyndroom wordt opvallend vaak vastgesteld.

Behandeling van het zikavirus is op dit moment nog niet mogelijk. De WHO adviseert om voorzorgsmaatregelen te treffen om muggenbeten te voorkomen. Er wordt gewerkt aan een vaccin.

Zika werd ontdekt in 1947, bij een aap uit het Oegandese Zikawoud. Tientallen jaren bleef de ziekte sluimeren, met name bij apen in een gebied in Afrika en Azië. “De huidige toestand is totaal anders”, aldus Chan.