‘Verwerpelijk gedrag’ van meelopers

Geweldplegers die tegen asielzoekerscentra protesteerden stonden woensdag voor de rechter. Justitie heeft hierbij geen landelijke aanpak. In Utrecht stonden twaalf personen terecht, in Den Bosch was er een snelrechtszaak.

Protest tegen de komst van een azc in Heesch. Foto: ANP/ Robert Vos

De zaak-Woerden

Ze waren met een groepje mannen. Capuchons op, of een bivakmuts. De man voorop bedekte zijn gezicht met een zwarte sjaal met daarop een wit doodshoofd. Zwaar vuurwerk en eieren in de aanslag. Zo belaagden ze op een oktoberavond in Woerden de noodopvang voor asielzoekers. De 148 asielzoekers en twee beveiligers in het pand stonden grote angsten uit.

Twaalf verdachten kwamen woensdag aan het woord, bij de rechter in Utrecht. Jonge mannen met opgeschoren hoofden die op Facebook verontrustende berichten lezen over de opvang van asielzoekers. Ze werken als schilder of timmerman en wonen vaak nog bij hun ouders. Het is lastig een eigen huis te vinden in een plaats als Montfoort, waar de meeste verdachten wonen. Met de komst van vluchtelingen wordt dat niet makkelijker, vrezen ze.

Lees hier: een profiel over de relschoppers in Woerden

De mannen deelden hun zorgen in een groepsgesprek op Whatsapp, waar ook het plan werd gemaakt op een avond naar de noodopvang in Woerden te rijden. „De revolutie begint in Montfoort”, tikten ze naar elkaar. De teksten werden steeds grover. „We gaan sowieso even ons gezicht laten zien. Zodat ze weten, die tyfusapen, dat wij degenen zijn die ze kapot gaan maken.”

De noodopvang voor vluchtelingen in Woerden werd belaagd door relschoppers. Foto: ANP/Remko de Waal

„Daar lusten de honden geen brood van”, vond de rechter. Een van de advocaten wees erop dat het een besloten appgroep betrof. De woorden daarin vond zij „niet heel erg smaakvol”, maar op Whatsapp komt zoveel „onzin” voorbij. Stefan de R. (21) vond het, net als de oudste verdachte Lennart S. (35), „stoeremannenpraat”, waarbij ze elkaar hadden opgehitst. Dat was niet met de bedoeling het ook echt uit te voeren.

Het OM denkt daar anders over. Dat heeft dreigementen over het gooien met rookbommen zien uitkomen met het gooien van Cobra’s; zwaar illegaal vuurwerk. De groep mannen zou zich bewust onherkenbaar hebben gekleed, de meeste mannen namen bovendien geen identificatiebewijs mee.

De verdachten zelf marginaliseerden hun rol bij de bestorming. Ze stonden achteraan, of waren weggerend na de eerste knal. Niemand wist wie het vuurwerk had gegooid. Waarom waren ze dan bij de noodopvang? Nieuwsgierigheid, zei Rocco V. (27). Edwin V. dacht aan een „gewone” demonstratie, Jordy V. (21) voelde de groepsdruk sterk. Stefan de R. was uit op sensatie, „dingen roepen, of iets”, Youri de G. (23) „ging er zonder verwachting heen.”

Wel hebben ze nu spijt. Voor de getraumatiseerde beveiliger, voor hun aanwezigheid bij een protest dat zo uit de hand liep en voor de media-aandacht na hun aanhoudingen, waarna ze zes dagen in beperking zaten. Enkelen raakten hun baan kwijt, of hadden tijdelijk minder werk. Anderen merkten dat familie erop werd aangekeken.

Het OM vindt dat allen een „voldoende significante bijdrage” hebben geleverd als lid van de groep. Dat maakt volgens de officier van justitie dat iemand van wie niet bewezen is dat hij geweld heeft gebruikt, toch kan worden veroordeeld voor het plegen van openlijk geweld. Het OM eist tegen alle twaalf verdachten een maand voorwaardelijke celstraf en een werkstraf van 180 uur. Donderdag komen nog zes verdachten van de aanval voor. Uitspraak voor alle achttien verdachten is op 11 februari.

De zaak-Heesch

Waarom wás hij überhaupt in Heesch? Jordy van der S. (20) komt uit Oss, vijf kilometer verderop, en toch werd hij opgepakt bij rellen in dat andere dorp. Hij had gehoord dat er die avond wat spannends te gebeuren stond, verklaart hij zelf, en was met zijn broer en een vriend gaan kijken. In Heesch werd gedemonstreerd tegen de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum. Zijn advocaat zegt later dat Van der S. daar was omdat hij reële zorgen heeft over de situatie in het land, zo met al die asielzoekers. 

Om welke reden Van der S. er ook was, de rechter vindt het „verwerpelijk gedrag”, zei ze woensdag tijdens een snelrechtszitting in Den Bosch. Van der S. krijgt 120 uur taakstraf opgelegd, en 38 dagen cel – waarvan 30 voorwaardelijk. Hij zat al negen dagen in de cel, en komt dus direct vrij.

Dit zijn de verwerpelijke feiten: het gooien van hout, een aansteker en een stuk vuurwerk naar de politie. Het vuurwerk zou van het type ‘Cobra 6’ zijn geweest, volgens de officier van justitie illegaal knalvuurwerk in de categorie „handgranaat”: „Zoek er maar eens naar op Youtube.” Een ME’er zou na ontploffing een drukgolf gevoeld hebben.

De mobiele eenheid voor het gemeentehuis in Heesch tijdens een demonstratie tegen de komst van een asielzoekerscentrum. Foto: ANP/ Robert Vos

Het liep flink uit de hand tijdens de demonstratie, vorige week. Naast Van der S. werden twee anderen gearresteerd, maar zij werden later vrijgelaten.

Waarom was Van der S. nou aan het rellen? Zijn advocaat gooit het op „meeloopgedrag” en een laag IQ. Hij had zich laten meeslepen. „Het spijt me”, zegt hij zelf. „Ik zal het nooit meer doen.”

Van der S. ontkent dat hij vuurwerk heeft gegooid. Maar ja, zijn vriend zei dat hij Van der S. de Cobra 6 uit de auto heeft zien pakken. En dan is er nog de eerste verklaring van de verdachte tegen de politie, waarin hij wél bekende.

Het OM had nog een eis: dat Van der S. twee jaar lang niet in de buurt mag komen van andere demonstraties tegen asielzoekers, behalve dan thuis in Oss. Maar daar gaat de rechtbank niet in mee. Het recht om te demonstreren telt zwaarder.