Miljardair Bloomberg geeft partijlozen hoop

Een verkiezingsposter van Donald Trump in Des Moines, Iowa. Foto’s Patrick T. Fallon/ Bloomberg en Jae C. Hong/AP

Amerikaanse politiek telt maar twee smaken. Al zolang de Democraten en de Republikeinen de Amerikaanse politiek beheersen, proberen hervormers het tweepartijenstelsel te doorbreken. Teddy Roosevelt probeerde het in 1912, George Wallace in 1968, Ross Perot in 1992 en 1996. Nooit lukte het.

Maar misschien is 2016 het jaar dat het wél lukt, zeggen partijloze Amerikanen, die zich niet thuis voelen bij beide partijen. Het percentage Independents groeit ieder jaar: 44 procent van de kiezers noemt zich onafhankelijk, 29 procent Democraat en 26 procent Republikein. Tweederde vindt een derde partij noodzakelijk. Alleen: doe het maar eens, een organisatie opbouwen in vijftig staten, geld inzamelen, vrijwilligers werven.

De flirt, dit weekend, van miljardair Michael Bloomberg met deelname aan de presidentsverkiezingen van november heeft veel Independents nieuwe hoop gegeven. Bloomberg is een van de weinige politici, misschien wel de enige, die een geloofwaardig alternatief kan zijn voor de Republikeinen, die steeds verder naar rechts trekken, en de Democraten, die al acht jaar aan de macht zijn. Bloomberg is rijk, met een geschat vermogen van ruim 37 miljard dollar. Hij heeft politieke ervaring, als oud-burgemeester van New York. En hij heeft zich de laatste jaren met maatschappelijke kwesties bemoeid. Bloomberg zet zich al jaren in voor strengere vuurwapenwetten, en gaat de strijd aan met de wapenlobby.

Een derde kandidaat die succesvol wil zijn, moet niet te progressief of conservatief zijn. Bloomberg verenigt beide stromingen. Hij was lid van beide partijen. Als hij over de economie praat, klinkt hij als een traditionele Republikein. Als het om immateriële zaken gaat, klinkt hij progressiever. Bloombergs ideeën komen overeen met die van veel jongere kiezers. Die zijn in grote meerderheid voor het homohuwelijk en het recht op abortus, maar ook voor een vrije markt, en hebben vaak niets met vakbonden.

Tel daarbij op dat er een gapend gat in het politieke centrum lijkt te ontstaan. Bij de Republikeinen gaat de strijd om de nominatie nu nog tussen Donald Trump en de uiterst conservatieve Ted Cruz. Bij de Democraten doet ‘democratisch socialist’ Bernie Sanders het onverwacht goed. Met andere woorden: als het een keer moet lukken, dan dit jaar.

Maar zelfs nu ziet het er moeilijk uit voor Bloomberg. De commissie die nu zijn kansen onderzoekt, zal ongetwijfeld de cijfers vinden waaruit blijkt dat hij vooral steun heeft bij één groep: Democraten. Republikeinen én onafhankelijken wantrouwen hem. Dat komt door zijn beleid als burgemeester. Hij voerde campagne voor gezond leven en probeerde grote drinkbekers frisdrank te verbieden. Onafhankelijke kiezers zien dit als een inbreuk op hun persoonlijke leven. Als Hillary Clinton de Democratische nominatie wint, is er dus eigenlijk geen ruimte voor Bloomberg. Vrijwel zeker doet hij dan ook niet mee.

Als hij wel meedoet, kan hij als derde kandidaat de race beïnvloeden. Perot was zo’n gamechanger in 1992, toen hij bijna 19 procent haalde, en Bill Clinton won. In 2000 haalde de groene Ralph Nader bijna 3 procent, wat tot het verlies van Democraat Al Gore leidde. Als Bloomberg meedoet, moeten vooral Democraten zich zorgen maken.