Strafhof opent zaak buiten Afrika

Het Internationaal Strafhof in Den Haag gaat zich buigen over mogelijke misdaden in de Russisch-Georgische oorlog van 2008. Het hof verklaarde de zaak van de aanklager woensdag ontvankelijk.

Het is de eerste strafzaak van het Strafhof buiten Afrika. Eerder betichtten Afrikaanse leiders het hof van racisme, omdat sinds de oprichting in 2002 slechts Afrikanen terechtstonden.

De aanklager vroeg om een zaak, omdat hij op basis van getuigenissen vermoedt dat er voor, tijdens en na de oorlog tussen Rusland en Georgië mogelijk oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid zijn gepleegd. Het gaat daarbij onder meer om bombardementen op civiele doelen en etnische zuiveringen.

In augustus 2008 verklaarde Rusland de oorlog aan Georgië, nadat de regering in Tbilisi had gepoogd om de eenzijdig afgescheiden provincie Zuid-Ossetië weer in te lijven. Door grootscheepse militaire inzet versloeg Rusland de Georgiërs in vijf dagen.

Russische troepen drongen door tot Gori, op circa 15 kilometer van de grens met Zuid-Ossetië. In de geboorteplaats van Stalin kwam op 12 augustus 2008 de Nederlandse cameraman Stan Storimans bij Russische beschietingen om het leven.

Sinds de oorlog is Zuid-Ossetië de facto Russisch, net als de separatistische provincie Abchazië. De twee staatjes worden alleen door Rusland zelf, Nicaragua, Venezuela en Nauru erkend. De afscheiding gaat terug tot de ondergang van de Sovjet-Unie in 1991 en ging gepaard met etnische zuiveringen, gedwongen verhuizingen en vluchtelingenstromen.

Het Strafhof wil die nu gaan onderzoeken. Rusland is geen lid van het Strafhof: het heeft, net als de VS, alleen het statuut ondertekend. Georgië is wel toegetreden tot het hof in Den Haag.

De toenmalige Georgische president Saakasjvili zocht in 2008 aansluiting bij het Westen. In Moskou was Dmitri Medvedev net president, terwijl de huidige president Poetin zich had teruggetrokken als premier.

Kort voor de oorlog had de NAVO op een topconferentie in Roemenië zowel Georgië als Oekraïne de opening geboden om op termijn lid te worden van het westerse bondgenootschap. Onder Duitse en Franse druk had de NAVO een direct lidmaatschap afgewezen.

De beslissing een zaak rond de Russisch-Georgische oorlog te openen, was niet unaniem. Een van de drie rechters vindt het onderzoek te ruim en nam een minderheidspositie in.